သတင္းစာဆရာ၊ အဂၤလိပ္စာေက်ာင္းဆရာ ဦးခင္ေမာင္လတ္၏ ေသတမ္းစာ
ဦးခင္ေမာင္လတ္ (၁၉၁၅ - ၁၉၉၆)

(ကြယ္လြန္ျခင္း ၁၃ ႏွစ္ျပည့္ အမွတ္တရ အျဖစ္ ယခင္ စာေပဂ်ာနယ္  ၁၉၉၄က ျပန္လည္ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပသည္)

ၾသဂုတ္ ၃၊ ၂၀၀၉

Thus let me live unseen, unknown.
Thus unlamented Let me die.
Steal from the World , and not a stone tell where I lie.
(Alexander Pope)


အဲဒီလုိ လူမသိ သူမသိ ေနခ်င္လွ
အဲဒီလုိ လူမေဆြး သူမေဆြး ေသခ်င္ပ၊
လူသူေလးပါး တိတ္ခ်ိန္က် ေလာကၾကီးက ထြက္ခြာမွ၊
ငါေလ်ာင္းရာ ဘာေက်ာက္တုိင္မွ မျပ။

အသိမိတ္ေဆြတစ္ေယာက္ရဲ႕နာေရးေၾကာ္ျငာမွာ“သြားေလသူရဲ႕ဆႏၵအရအသုဘပုိ႕ျခင္းသီးခံပါ” လုိ႕ေရးထားတာ တခါတုန္းက ေတြ႕ရဖူးတယ္။ အဲဒီဆႏၵဟာ ဘဘရဲ႕ဆႏၵနဲ႕တထပ္ထဲက်ေနတယ္။ ဘဘကေတာ့ အသုဘလဲ မပို႕ေစခ်င္ဘူး။ သတင္းစာထဲမွာလည္း မိတ္ေဆြရင္းခ်ာေတြကေတာ့ မသိဘဲလဲ မေနဘူး။ မပို႕ဘဲလဲ မေနဘူး။ သူတုိ႕ကေတာ့ ကိုယ္နဲ႕ထပ္တူ ပူေဆြးမည့္သူ၊ ကူညီမည့္သူေတြပဲ။ မပုိ႕ရင္ မေကာင္းလို႔ ပို႔မည့္သူေတြ မဟုတ္။ ၀တၱရားရွိလို႔ ပန္းေခြပုိ႕မည့္သူေတြ မဟုတ္ဘူး။ ၀တၱရားရွိလို႔ အသုဘပုိ႕တဲ့ကားေတြေပၚမွာ လုိက္လာျပီး ကားေပၚကေတာင္ ေအာက္မဆင္းဘဲ အိမ္ျပန္ၾကတဲ့လူေတြ မဟုတ္ဘူး။ ေဟးလား၀ါးလားနဲ႕ တေသာေသာရယ္ေမာရင္း မသာပုိ႕တဲ့လူေတြလဲ မဟုတ္ဘူး။

သတင္းစာထဲမထည့္လို႕အဲဒီလိုလူေတြ မပုိ႕ႏုိင္ၾကတာ ၀မး္နည္းေၾကကဲြေနရတဲ့ မိသားစုအဖို႕ ပုိ၍ ၀မ္းနညး္ေၾကကဲြဖြယ္ရာ တရပ္ မဟုတ္ပါ။ သတင္းစာထဲ မထည့္လုိ္႕ ျဖစ္ေပၚမည့္ အက်ဴိးေက်းဇူးမွာ ယေန႕ေခတ္ ပကာသနေၾကာင့္ ပို႕ၾကေသာ ပန္းေခြမ်ားအတြက္ အခ်ီးႏွီးကုန္က်စရိတ္ သက္သာသေလာက္ သက္သာသြားလိမ့္မည္။

ပူေဆြးေၾကကဲြေနၾကတဲ့ က်န္ရစ္သူမိသားစုအဖုိ႕မွာ၊ ပန္းေခြပုိ႕ရန္မလုိတဲ့ ရင္းႏွီးေသာ ေဆြမ်ဴိးညာတိ၊ မိတ္ေဆြသဂၤဟ အေပါင္း၏ ႏွစ္သိမ့္အားေပးျခင္း၊ ထပ္တူ၀မ္းနည္းျခင္း အစစ္အမွန္ကို အားပါးတရ ခံယူရရွိႏုိင္ၾကမည္။

ဒါက သတင္းစာမွာ နာေရးေၾကာ္ျငာ လုံး၀မထည့္ရင္ ရွိမည့္ အက်ဴိး။

သတင္းစာထဲ ထည့္မည္ဆုိလွ်င္ “ကြယ္လြန္သူ၏ဆႏၵအရ အသုဘပုိ႕ျခင္း၊ ပန္းေခြပုိ႕ျခင္း သည္းခံပါ” လို႕ထည့္မွ ျဖစ္မည္။ ဒီလုိဆုိျပန္ေတာ့ လူအမ်ား ေခတ္စားေနတဲ့ ထုံးစံတခုကို ဖီလာဆန္႔က်င္ေနတာဟာ အလကားေနရင္း အမုန္းပြားေအာင္ တကိုယ္ေတာ္၀ါဒနဲ႕ အတၱလြန္ကဲရာ ေရာက္ေနမလားလုိ႕လဲ စဥ္းစားမိတယ္။

သားတုိ႕သမီးတို႕ ေျမးတုိ႕အေနနဲ႕လဲ ကိုယ့္အေပါင္းအသင္း အသိုင္းအ၀ုိင္းရဲ႕ အေတြးအျမင္ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားေပါ့။ ဘဘသေဘာထားကိုသာ သားတုိ႕သိဖုိ႕ ေျပာျပေနတာပါ။ သားတုိ႕ သမီးတုိ႕ အသုိ္င္းအ၀ုိင္းက သူမ်ားမလုပ္တဲ့ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေၾကာင့္ သားတုိ႕ သမီးတုိ႕ကုိ ကဲ့ရဲ႕အျပစ္တင္မွာ စုိးရင္၊ ကိစၥေတြအားလုံးျပီးမွ “ကြယ္လြန္သူရဲ႕ ဆႏၵအရ ကိစၥျပီးမွ ဤေၾကာ္ျငာကုိ ထည့္ရပါသည္” လို႕ ဆုိရင္ လုံေလာက္ပါလိမ့္မယ္လုိ႕ ထင္မိတယ္။

ဒီစာ ထိပ္ဆုံးမွာ ပါတဲ့ The Quiet Life ကဗ်ာေလးက ဘဘ ၃ တန္းမွာ သင္ရကတည္းက ေခါင္းထဲမွာစဲြျပီး သေဘာက်ေနတာ၊ ဘဘတုိ႕က လူစည္ကားတာကို ဘယ္ေလာက္ေၾကာက္သလဲဆုိရင္ သားတုိ႕သမီးတုိ႕အသိဆုံးေပါ့။ တဦးတည္းေသာသားရဲ႕ တသက္တစ္ခါ မဂၤလာကိစၥကုိ အတုိခ်ဴံးျပီး တရားသူၾကီးနဲ႕ လူၾကီးစုံရာေရွ႕မွာ ျပီးလုိက္တာဟာ သမီးၾကီးရဲ႕မိဘႏွစ္ပါးကိုယ္တုိင္က သူေတာ္ေကာင္းစိတ္နဲ႕ သေဘာထားၾကီးစြာ ခြင့္ျပဳလုိ႕သာ ျဖစ္ႏိုင္တာေပါ့။ အသြင္မတူ အိမ္သူမျဖစ္ဆုိတာ ကုိယ့္လုိလူလဲ ရွိေသးတယ္ေနာ္။

(စာၾကြင္း - ဆရာဦးခင္ေမာင္လတ္ အဲသည္စာကို ၁၉၉၄ မွာ ေရးခဲ့ျပီး၊ ၁၉၉၆ ၾသဂုတ္လ ၁ ရက္မွာ ကြယ္လြန္ပါတယ္။ ဆရာနဲ႔ ရာသက္ပန္လက္တြဲခဲ့သူ ဇနီးသည္ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္က သူတို႔ရဲ႔ ဘ၀ခရီးကို အခုလိုမ်ဳိး ေရးခဲ့ဖူးတာေလးကို ျဖည့္စြက္လိုက္ပါရေစ)



က်မ၏ အိမ္နီးခ်င္းတဦးမွာ ကိုလတ္အမည္ရွိ လူငယ္တဦး ျဖစ္သည္။ သူသည္ က်မကဲ့သို႕ စာဖတ္၀ါသနာပါသူ ျဖစ္သည္။ က်မဖတ္ေသာ စာအုပ္မ်ားႏွင့္ သူဖတ္ေသာ စာအုပ္မ်ားအေၾကာင္း ေျပာၾကသည္။ စာအုပ္မ်ား လဲလွယ္ ဖတ္ၾကသည္။က်မတုိ႕ လဲလွယ္ဖတ္ၾကေသာ စာအုပ္တအုပ္မွာ Louisa M.A. Lcott ၏ Little Women ၀တၳဳ ျဖစ္သည္။ ထုိ၀တၳဳထဲမွ မင္းသမီးျဖစ္ေသာ Little Jo ကုိအစဲြျပဳ၍ ကုိလတ္က က်မကုိ က်ီစားသည့္အေနႏွင့္ ဂ်ဴိ ဟုေခၚသည္။ က်မတုိ႕ ေတြ႕ၾကတုိင္း စာအုပ္ေတြအေၾကာင္း ေျပာမဆုံး ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။ ဤကဲ့သုိ႕ ၀ါသနာတူ၊ ဘ၀ခ်င္းတူသူ အခ်င္းခ်င္း ေတြ႕ဆုံ စကားမ်ားေျပာမဆုံး ျဖစ္သည့္အခါ ေရြးစရာလမ္းမွာ တခုသာ ရွိသည္။ ၎မွာ တသက္လုံး အတူတူေနၾကရန္ ျဖစ္ပါသည္။

(ေဒၚခင္မ်ဳးိခ်စ္ - ၁၉၁၅ - ၁၉၉၉)

ေဒၚခင္မ်ိဳးခ်စ္ - စာေရးဆရာဟူသည္  
(မိုးမချပန္လည္ဆန္းသစ္)
 ဒီဇင္ဘာ ၈၊ ၂၀၁၅

နတ္ေတာ္လသည္ ျမန္မာျပကၡဒိန္အရ ကုိးလေျမာက္လျဖစ္သည္။ ထုိအခ်ိန္တြင္ လူႀကီး၊ လူငယ္မ်ားတုိ႔၏ အေတြးမ်ားသည္ ျမန္မာစာေပႏွင့္ ကဗ်ာမ်ားဘက္သုိ႔ ဦးလွည့္၍ေနၾကသည္။ လူႀကီးမ်ားက ေရွးေခတ္က ေအာက္ေမ့ဖြယ္မ်ားကုိ ျပန္လည္သတိရၾကသည္။ လူငယ္မ်ားက သူတုိ႔၏စိတ္ကူးယဥ္ အိပ္မက္မ်ားဆီသုိ႔ လွည့္သြားၾကသည္။

က်မကေတာ့ က်မ၏ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ လူႀကီးအရြယ္သုိ႔ ေရာက္ၿပီဟု အမ်ားက သတ္မွတ္ၾကပါသည္။ သုိ႔ေသာ္လည္း က်မ၏ႏွလုံးသားကေတာ့ ငယ္ေနဆဲျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္က်မ၏အေတြးမ်ားသည္ လူႀကီးအေတြးႏွင့္ လူငယ္အေတြးတုိ႔ေရာစပ္၍ေနပါသည္။ လူႀကီးကဲ့သုိ႔ေရွးက ေပ်ာ္ရႊင္ခဲ့ပုံမ်ား၊ စိတ္ၾကည္ႏူစရာမ်ားႏွင့္ ေၾကကြယ္ဖြယ္ရာမ်ားကုိ ျပန္လည္၍သတိရပါသည္။ တစ္ဖက္တြင္လည္းေန အနာဂတ္သုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ားစြာျဖင့္ ေမွ်ာ္ၾကည့္မိပါသည္။

ပစၥဳပၸန္ကာလကုိ ေရွးဦးစြာ သုံးသပ္၍ ၾကည့္မိပါသည္။ ထုိအခါ က်မေတြးမိသည္မွာ ယေန႔ေခတ္ လူငယ္စာေရးဆရာမ်ားသည္ အလြန္ပင္ကံေကာင္းၾကပါသည္။ အေၾကာင္းမွာ သူတုိ႔၏ေရးသားခ်က္မ်ားကုိ ထုတ္ေဝေပးသည့္စာေပတုိက္မ်ားစြာႏွင့္ ဂ်ာနယ္မဂၢဇင္းမ်ားစြာရွိေနေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ စာေပဆုိင္ရာ နယ္ပယ္အစုံတုိ႔တြင္ နွစ္စဥ္ေပးေသာ ဆုမ်ားလည္းရွိပါသည္။ ၄င္းအျပင္ စာေရးဆရာမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကုိ ကာကြယ္ေပးေသာ အဖဲြ႔အစည္းလည္း ရွိရန္အတြက္ ႀကိဳးပမ္းေနပါသည္။

(ေဒၚခင္မ်ိဳးခ်စ္ ထုိေဆာင္းပါးကုိ ေရးသည့္အခ်ိန္ကား ၁၉၆၆ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလျဖစ္ပါသည္။ ဘာသာျပန္သူ)

ယေန႔သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံ စာေရးဆရာမ်ားႏွင့္ သတင္းစာဆရာမ်ားအသင္းကုိ ဖဲြ႔ရန္အတြက္ ျပင္ဆင္ေနသည့္ ကာလျဖစ္ပါသည္။ ယင္းကာလတြင္ စာေပအတုိင္းအဝုိင္း၌ ေဆြးေႏြးေနၾကေသာ ကိစၥမွာ စာေရးဆရာဟူသည္ အဘယ္နည္း ? ဟူေသာ ေမးခြန္းျဖစ္သည္။ ဤ ေမးခြန္း၏အေျဖႏွင့္ ပတ္သက္၍ ထုိအသင္းဖဲြ႔စည္းပုံ၏ မူၾကမ္းတြင္ လူတစ္ေယာက္ကုိ စာေရးဆရာအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳရန္အတြက္ ဝတၳဳရွည္ သုိ႔မဟုတ္ ေဆာင္းပါးမ်ား သုိ႔မဟုတ္ ကဗ်ာမ်ားအေရအတြက္ တစ္ခုခုကုိ ပုံႏွိပ္ေဖာ္ျပထားျခင္း ရွိရမည္ဟူ၍ ျဖစ္ပါသည္။

အသင္းဖဲြ႔စည္းေတာ့မည္ျဖစ္သျဖင့္ စာေရးဆရာမ်ားႏွင့္ သတင္းစာဆရာမ်ားသည္ သူတုိ႔၏ လုပ္ငန္းမ်ား အတြက္ ေကာင္းစြာ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းခံရေစရန္၊ သူတုိ႔၏ အခြင့္အေရးမ်ားကုိ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ႏုိင္ေစရန္ ၊ စာေရးဆရာဟူသည္ အဘယ္နည္း? ဟူေသာေမးခြန္းကုိ ေကာင္းစြာေျဖႏုိင္ဖုိ႔အခ်ိန္ေရာက္လာပါၿပီ။

ဤေနရာတြင္ သတင္းစာဆရာဟူေသာ အဓိပါၸယ္ သတ္မွတ္္ရန္ သူတုိ႔၏လုပ္ငန္း၏ သဘာဝအရ ျပႆနာ မရွိပါ။    အျခားေသာလုပ္ငန္းမ်ားျဖစ္သည့္ ဥပေဒ၊ ေဆးပညာဆုိင္ရာတုိ႔တြင္ သက္ဆုိင္ရာလက္မွတ္၊ ေထာက္ခံစာလက္မွတ္မ်ားစြာကုိ ျပႏုိင္သည္။ ဥပမာ မည္သူမည္ဝါသည္ အျခားလူတစ္ဦး၏ ဗုိက္ကုိခဲြခြင့္ရွိေၾကာင္း လက္မွတ္မ်ားကုိ ျပစရာရွိၾကပါသည္။ စာေရးဆရာမ်ားတြင္ေကာ  ဘယ္လုိလက္မွတ္ေတြ ျပစရာရွိပါသနည္း? အခ်ိဳ႕ေသာ သူမ်ားတြင္ အခ်ိဳ႕ေသာမဂၢဇင္းမ်ားမွ စာမူကုိ ပယ္လုိက္သည္ဟူေသာ အေၾကာင္းၾကားစာမ်ားႏွင့္ ပုံမႏွိပ္ရေသးေသာ စာမူမ်ားျပစရာရွိပါသည္။ ၄င္းတုိ႔သည္ စာေရးဆရာအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းအတြက္ ဘယ္ေလာက္အေထာက္အကူရွိပါမည္နည္း? သိမ္ေမြ႔ေသာေမးခြန္းတစ္ခုမွာ - စာေရးဆရာမ်ားႏွင့္ သတင္းစာဆရာမ်ား အသင္းဝင္ျဖစ္ျခင္းသည္ စာေရးဆရာျဖစ္ျခင္းကုိ အသိအမွတ္ျပဳရာ ေရာက္ပါသလား? ဒီေမးခြန္းႏွင့္ ပတ္သက္၍လည္း အခ်ိဳ႕လူမ်ားက စိတ္ပူေနၾကပါသည္။

သိထားရသည္မွာ မည္သည့္ေအာင္လက္မွတ္၊ ဘဲဲြ႔လက္မွတ္၊ ေထာက္ခံစာ၊ မည္သည့္အသင္းဝင္ျဖစ္ျခင္းတုိ႔သည္ စာေရးဆရာျဖစ္ျခင္းကုိ သတ္မွတ္ႏုိင္စြမ္းမရွိပါ။ စာမူအခ်ိဳ႕ကုိ ပုံႏိွပ္ေဖာ္ျပျခင္းသည္ သက္ဆုိင္ရာပုဂၢိဳလ္အား လူမ်ားကအသိမွတ္ျပဳျခင္းကုိ ျပသရာေရာက္သည္။ ထုိပုဂၢိဳလ္၏အတၱကုိလည္း အစာေကြ်းရာေရာက္ပါသည္။ သုိ႔ေသာ္လည္း စာေရးဆရာတစ္ဦးျဖစ္ျခင္း၊ စာေရးဆရာတစ္ဦးအျဖစ္ ေက်နပ္မႈရွိျခင္းသည္ စာေရးျခင္းအလုပ္အေပၚတြင္ သစၥာရွိျခင္း၊ ႏွစ္ျမွဳပ္ထားျခင္း ပမာဏႏွင့္သာဆုိင္ပါသည္။

စာေရးဆရာတစ္ဦးအေနျဖင့္ ပထမဦးစားေပးရမည့္ အရာသည္ကာ ကုိယ္တုိင္ စိတ္ေက်နပ္မႈရွိျခင္းျဖစ္ပါသည္။ လူမ်ား၏အသိမွတ္ျပဳခံရျခင္းကုိ ျပေသာအရာျဖစ္သည့္၊ ထင္ရွားေသာဂ်ာနယ္၊ မဂၢဇင္းမ်ားတြင္ ပုံႏွိပ္ခံရျခင္း သုိ႔မဟုတ္ ဆုရရွိျခင္း၊ အသင္းအဖဲြ႔တစ္ခုခုတြင္ ပါဝင္ျခင္းဟူသည္တုိ႔သည္ကား ဒုတိယ၊ တတိယဦးစားေပးသာျဖစ္သင့္ပါသည္။

တက္သစ္စ စာေရးဆရာတစ္ဦးအေနျဖင့္ သိထားသင့္ေသာအရာမွာ စာေရးျခင္းဟူေသာအလုပ္သည္ အျခားအလုပ္မ်ားနည္းတူ ကုိယ္စိတ္ႏွလုံးႏွင့္ ဝိရိယတုိ႔ကုိ မ်ားစြာစုိက္ထုတ္ရေသာ အလုပ္ျဖစ္ပါသည္။ ဧကန္တကယ္ပင္ ေလ့လာမႈကိုလည္း လုပ္ရပါသည္။

ဒါကုိေတာ့ ေကာင္းစြာသိထားပါ။

ေဆးပညာ၊ ဥပေဒပညာ၊ ဗိသုကာပညာကဲ့သုိ႔ေသာ ပညာရပ္မ်ားတြင္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေလ့က်င့္ ပ်ိဳးေထာင္ေသာ နည္းလမ္းမ်ားရွိပါသည္။ သုိ႔ေသာ္လည္း လူမ်ား၏ အျမင္မွာ ေလးေၾကာင္းကဗ်ာေလးတစ္ပုဒ္ကုိ ညအနည္းငယ္ေလာက္ အိပ္ပ်က္ခံ၍ ေရးလုိက္လွ်င္ ကဗ်ာဆရာျဖစ္လာၿပီဟူ၍ ျဖစ္ပါသည္။ ပညာပါရမီ ထူးျခားေသာ ပုဂၢိဳလ္ႀကီးမ်ားသည္ပင္လွ်င္ ဂႏၳဝင္စာတစ္ခုထြက္လာေစရန္အတြက္ ေလ့က်င့္မႈႏွင့္ ေလ့လာမႈမ်ားစြာကုိ လုပ္ခဲ့ရပါသည္။ ေလ့က်င့္မႈႏွင့္ေလ့လာမႈတုိ႔သည္ ေက်ာင္းႏွင့္ တကၠသုိလ္မ်ားတြင္ ျပဳလုပ္ရျခင္းမဟုတ္ပါ။ အလြန္ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္ေသာ ဘဝတကၠသုိလ္တြင္ ျဖစ္ပါသည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ တက္သစ္စ စာေရးဆရာမ်ားအေနျဖင့္ သိရမည့္အရာတစ္ခုမွာ ကိုယ့္ကုိယ္ကုိ အရွိအတုိင္း ျမင္တတ္ဖို႔ျဖစ္ပါသည္။   ဤေနရာတြင္ ကုိယ့္ကုိယ့္ကုိ အရွိအတုိင္းႏွင့္ မရွိလွ်င္ မရွိသည့္အတုိင္း ျမင္ရန္အေရးႀကီးပါသည္။ Elliot Blackiston ၏  Teach Yourself to Write (ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ စာေရးသင္ပါ) ဟူေသာ စာအုပ္၏ ေရွ႕ဆုံးအခန္းတြင္ အဖြင့္စကားကုိ  ဤသုိ႔ဆုိထားသည္။

“သင္သည္ စာေရးဆရာေကာင္းျဖစ္ခ်င္လွ်င္ သင္၏ လက္ႏွိပ္စက္ေပၚတြင္ စာလုံးႀကီးႀကီးျဖင့္ ရုိက္ထားမည္ျဖစ္ပါသည္။ ထုိစကားလုံးမွာ HONESTY (ေျဖာင့္မတ္ျခင္း) ျဖစ္ပါသည္။ အကယ္၍ အဂၤလိပ္အဘိဓာန္တြင္ ဤစကားလုံးကုိ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ထားပုံကုိ ဖတ္ၾကည့္မည္ဆုိလွ်င္ တရားမွ်တျခင္း၊ ပြင့္လင္းျခင္း၊ ေျဖာင့္မတ္ျခင္း၊ ရုိးသားျခင္း၊ မွန္ကန္ျခင္းဟူေသာ အရည္အတုိ႕ကုိ ေတြ႔ရမည္ျဖစ္သည္။ အဘိဓာန္ထဲတြင္ အေပၚယံအားျဖင့္ အဓိပၸါယ္သက္မွတ္ခ်က္တစ္ခုဟူ၍ သာျမင္ႏုိ္င္မည္ျဖစ္ေသာ္လည္း စာေရးဆရာျဖစ္ခ်င္သူ မည္သူ႔အတြက္မဆုိ လမ္းျပအိမ္ေျမာင္ပမာျဖစ္ေသာ စကားစုေလးးတစ္ခုကုိ ေတြ႔ႏုိင္ပါသည္။ ထုိစကားစုေလးသည္ အားကုိအားထားစရာျဖစ္ပါသည္။ ယင္းစကားစုေလးမွာ သိပ္ေလးေလးနက္နက္ေတာ့မဟုတ္ပါ။ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းျဖစ္ပါသည္။ ၄င္းမွာအတုအပမွာ ကင္းျခင္း၊ လိမ္ညာျခင္းကင္းျခင္း၊ လွည့္စားျခင္းကင္းျခင္း၊ မာယာဥာဏ္တုိ႔မွ ကင္းျခင္းဟူ၍ ျဖစ္ပါသည္။

စာေရးဆရာျဖစ္ခ်င္ေသာသူသည္ ဤေမးခြန္းကုိ မလိမ္မညာဘဲ ေျဖာင့္မွန္စြာ မွန္ကန္စြာေျဖႏုိင္ရပါမည္။ ဤေမးခြန္းမွာ လြယ္လြယ္ရွင္းရွင္းေလးျဖစ္ပါသည္။

ဘာေၾကာင့္ စာေရးဆရာျဖစ္ခ်င္တာလည္း ေမးခြန္းက လြယ္သေလာက္၊ မလိမ္မညာဘဲ ေျဖာင့္မတ္စြာ ေျဖဖုိ႔ ေတာ္ေတာ္ခက္ပါသည္။ အေျဖမ်ားစြာရွိပါသည္။ ဥပမာ- ေအာင္ျမင္ေက်ာ္ၾကားေသာ စာေရးဆရာမ်ားကုိ ၾကည့္၍အားက်ၿပီး သူတုိ႔ကဲ့သုိ႔ျဖစ္ခ်င္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ သာမန္စားၿပီး အိပ္ေနေသာ သတၱဝါတစ္ဦး၏ ဘဝထက္ပုိေသာ ဘဝကုိ ပုိလုိခ်င္၍ျဖစ္သည္။ ဘဝသစ္တစ္ခုကုိ လက္ျဖင့္ ဖန္တီးလုိေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

စာေရးဆရာျဖစ္ခ်င္ေသာအေၾကာင္းမ်ားစြာရွိႏုိင္ပါသည္။ စာေရးဆရာျဖစ္ခ်င္ေသာ သူအတြက္ အေရးႀကီးေသာအရာမွာ ခံႏုိင္ရည္ရိွဖုိ႔ျဖစ္သည္။ ဆုိလုိသည္မွာ ႏွစ္ေပါင္းခ်ီ၍ လ်စ္လ်ဴရႈခံရျခင္း၊ အထီးက်န္အေဖာ္မဲ့ျခင္း၊ အလုပ္လုပ္ရျခင္းတုိ႔ကုိ ခံႏုိင္ရန္လုိပါသည္။ အဖဲြ႔အစည္းမ်ားသည္ အျမတ္ထုတ္လုိေသာ ထုတ္ေဝသူမ်ား၏ အႏၱရယ္မွ ကာကြယ္ေပးေကာင္းေပးႏုိင္ပါလိမ့္မည္။ သုိ႔ေသာ္ႀကိဳးပမ္းမႈ၊ ေလ့လာမႈတုိ႔ကုိ အစားထုိးႏုိင္ေသာအရာမရွိပါ။ စာေရးဆရာကုိယ္တုိင္ ေဇာက္ခ်၍လုပ္ရေသာအလုပ္ကုိ အစားထုိးႏုိင္ေသာအရာလည္း မရွိပါ။ ဘယ္သူ႔အကူအညီမွမပါဘဲ စာေရးဆရာကုိယ္တုိင္လုပ္ရမည့္ အလုပ္မ်ားစြာရွိပါသည္။ စာေရးေသာအလုပ္သည္ စာေရးဆရာအေပၚ ေလ့လာမႈ၊ ဝိရိယ၊ ေစာက္ခ်ႏုိင္မႈ၊ အားထုတ္မႈမ်ားစြာကုိ ေတာင္းဆုိေသာ အလုပ္ျဖစ္ပါသည္။

ရုန္းကန္ေနဆဲ စာေရးဆရာမ်ားသည္လည္းေကာင္း၊ အေျခခုိင္ၿပီးေသာ စာေရးဆရာမ်ားသည္လည္းေကာင္း၊ မေက်နပ္ခ်က္တစ္ခုႏွင့္ ပတ္သက္၍  ညည္းညဴၾကသည္ကုိ ၾကားရပါသည္။ သူတုိ႔သည္ တရားမွ်တမႈ မရွိေသာ ထုတ္ေဝသူမ်ားႏွင့္ စာဖတ္ပရိသတ္တုိ႔၏ဒဏ္ကုိ အၿမဲတမ္းခံေနရသည္ ဟူ၍ ျဖစ္ပါသည္။ ဤကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ သက္သာေအာင္ လုပ္ေပးႏုိင္ေသာ နည္းလမ္းမ်ားရွိပါသည္။  သုိ႔ေသာ္ စာေရးသားျခင္း၏ အႏုပညာဖန္တီးမႈကုိ မူကား မည္သည့္အရာ မည္သည့္ပုဂၢိဳလ္မွ အေထာက္အကူမေပးႏုိင္ပါ။ ဥပမာေျပာရလွ်င္ မိခင္၏ဝမ္းဗုိက္ထဲမွ ကေလးကုိ ေမြးဖြားလာေစရန္အတြက္ အခ်ိန္ေရာက္ရန္ မည္သည့္ သိပၸံနည္းပညာမ်ားက မတတ္ႏုိ္င္သကဲ့သုိ႔ ျဖစ္သည္။ စာေရးဆရာ၏ အခန္းက႑ာန္သည္ ရယူျခင္းမဟုတ္၊ ေပးဆပ္ရျခင္းျဖစ္သည္ကုိ သတိျပပါ။

ထုိ႔ေၾကာင့္ စာေရးဆရာမ်ားအတြက္ အလုပ္ကုိ ေဇာက္ခ်ျခင္း၊ ရုန္းကန္ျခင္းတုိ႔သာလွ်င္ လုပ္ရန္ႏွင့္ လြဲ၍ အျခားနည္းမရွိပါ။ ကြ်န္မကုိယ္တုိင္သည္ ႏွစ္ေပါင္းေလးဆယ္ စာေရးသည့္အလုပ္ကို လုပ္ခဲ့ပါသည္။ ရုန္းကန္မႈႏွင့္ အလုပ္ႀကိဳးစားမႈကသာ ေအာင္ျမင္မႈကုိ ျဖစ္ေစပါသည္။

ခင္မ်ိဳးခ်စ္ (၁၇၊ ဒီဇင္ဘာ ၁၉၆၆)

( ဘာသာျပန္သူ၏ မွတ္ခ်က္ -  ေမေမက စာေရးဆရာ ဘာေၾကာင့္ ျဖစ္ခ်င္သနည္းဟူေသာ ေမးခြန္းလုိ မလိမ္မညာဘဲ မွန္မွန္ကန္ကန္ ေျဖဖုိ႔ေျပာပါသည္။ ကြ်န္ေတာ္ ကုိယ္တုိင္ မလိမ္မညာဘဲ မွန္မွန္ကန္ကန္ေျဖရလွ်င္ ေအာင္ျမင္ေက်ာ္ၾကားေသာ စာေရးဆရမ်ားကုိ ျမင္၍ သူတုိ႔လုိျဖစ္ခ်င္ေသာေၾကာင့္ ဟု ေျဖရပါမည္။ ဒီအေျဖကုိေမေမသိၾကားလွ်င္ ဘာေျပာမည္နည္း။ ဒါဆုိရင္ မင္းဟာ စာေရးဆရာမျဖစ္ထုိက္ဘူး ဟုေျပာမလား။ မင္းက မလိမ္မညာဘဲ မွန္မွန္ေျဖတတ္တာေတာ့ မဆုိးဘူးလုိ႔ ေျပာမလား။ ေမေမက စာေရးဆရာဟူသည္ ရယူျခင္းမဟုတ္ ေပးဆပ္ရျခင္းလုိ႔ ဆုိေသာ္လည္း ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ဘာေတြရမည္လဲ ဆုိတာကုိပဲ တြက္ၾကည့္ေနမိပါတယ္။ (ေဒါက္တာခင္ေမာင္၀င္း))

 

လူထုေဒၚအမာ – ေရးေဖာ္မႀကီးေရ သြားႏွင့္သလား … (မုိးမခ) ၾသဂတ္စ္ ၂၅၊ ၂၀၁၅

ေရႊအျမဳေတ၊ အမွတ္- ၁၁၁၊ ၁၉၉၉ ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္ ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါသည္။

ကြၽန္မသမီးက ‘ အေမ ေမာင္စြမ္းရည္က ဖုန္းဆက္ခုိင္းလုိ႔တဲ့၊ ကို္ေပါက္စည္ ဖုန္းဆက္တယ္။ ေဒၚခငမ်ဳိးခ်စ္ ဆံုးၿပီတဲ့။  နက္ ျဖန္ (၁၀) နာရီမွာ သၿဂိဳဟ္မွာတဲ့’ လုိ႔ ဇန္နဝါရီလ (၂) ရက္ေန႔ကေျပာေတာ့ ကြၽန္မစိတ္ထဲ ဟင္ခနဲျဖစ္သြားတယ္။
ကြၽန္မကုိ လြန္ခဲ့တဲ့ (၂) ရက္တုန္းကမွ အိမ္ေရာက္လာတဲ့ ရန္ကုန္ကမိတ္ေဆြတစ္ေယာက္က ေဒၚခင္မ်ိဳးခ်စ္ အခုတေလာ က်န္းမာေရး ေတာ္ေတာ္ေကာင္းေနတယ္လုိ႔ေျပာလုိ႔ ကြၽန္မက ဝမ္းသာခဲ့ေသးတာ။ ေကာင္းပါေလ့ ေကာင္းပါေလ့။ သူ႔ကို ဂ်ပန္ျပည္ေရာက္ ျမန္မာေတြက ဒီႏွစ္ကန္ေတာ့ၾကမလုိ္႔တဲ့။ ကြၽန္မကုိ တယ္လီဖုန္းနဲ႔သတင္းေပးၾကၿပီး ‘အေမ ေဒၚခင္ မ်ဳိးခ်စ္ကုိ က်န္းမာေအာင္ေနဖို႔ ေျပာေပးပါ၊ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ သူ႔ကို ႏွစ္ဆန္းေတာ့ ကန္ေတာ့လာၾကမွာ’ လုိ႔ အေျပာခုိ္င္းတာနဲ႔ ကြၽန္မက လူၾကံဳနဲ႔ သူ႔ဆီ သတင္းပုိ႔လုိက္ေသးတယ္။ ခုလုိ သူ႔က်န္းမာေရးေကာင္းလာတယ္ဆုိေတာ့ ဒါဆုိရင္ သူအိပ္ရာ ေပၚမွာ ထုိင္ၿပီးမ်ား အကန္ေတာ့ခံႏုိ္္င္မလားလုိ႔ ေအာက္ေမ့ၿပီး ဝမ္းသာေနမိပါတယ္။
ဝမ္းသာခဲ့တာမွ ၂ ရက္၊ ၃ ရက္ပဲ ရွိဦးမယ္။ ခုေတာ့ သူက ဆံုးၿပီတဲ့ေလ။ ေၾသာ္ … ေသျခင္းတရား ေသျခင္းတရား ဘာမွမၿမဲ၊ သူပဲ ၿမဲပါကလား။
သူရယ္၊ ေဒၚမာလာရယ္၊ ကြၽန္မရယ္၊ ေဒၚရီႀကိန္ရယ္၊ ေဒၚမီမီခုိင္ရယ္က တစ္ခုတည္း သမီးေတြ။ ၁၉၁၅ခု ဖြားေတြ၊ လပဲ ကြာၾကတာမုိ႔ လႀကီး လငယ္ေတြ။ ေဒၚႏုယဥ္ကေတာ့ ၁၉၁၆ခု ဖြား။ ဒါေပမယ့္ သူက ႏွစ္ဆန္းစမုိ႔ ကြၽန္မထက္ နည္းနည္းပဲ ငယ္တယ္။
ေဒၚႏုယဥ္က ကြၽန္မတုိ႔ အမ်ိဳးသမီး စာေရးဆရာေတြထဲမွာ ကဗ်ာစြမ္းတဲ့ သူေလ။ သူက ကဗ်ာတင္ ေကာင္းတာမဟုတ္ဘူး။ အိမ္ေထာင္ေရးလည္း ကြၽန္မတုိ႔အားလံုးထက္ ကံေကာင္းတယ္။ ခုထက္ထိ ဆရာတက္တုိးနဲ႔အတူ အသက္ (၈၀) ေက်ာ္ လင္စံုမယားဖက္ က်န္းက်န္းမာမာ စာေတြ ေရးေနၾကေသးတာမုိ႔ သူတုိ႔ကုိ သတိရတုိင္း မုဒိတာစိတ္နဲ႔ သာဓုေခၚမိပါတယ္။
ေဒၚမာလာကေတာ့ ကြၽန္မတုိ႔ စာေရးဆရာေတြထဲမွာ ရွားရွားပါးပါး ဟာသေႏွာၿပီး အတုိ႔အဆိတ္ အေထ့အေငါ့ အကလိစာမ်ိဳး ေရးစြမ္းတယ္။ ေဒၚမာလာရယ္၊ မရီႀကိန္ရယ္၊ ခင္သန္းျမင့္ရယ္၊ ေစာမံုညင္းရယ္က ကြၽန္မနဲ႔ တစ္ေက်ာင္းတည္းထြက္ေတြ။ ေဒၚမာလာက လြန္ခဲ့တဲ့ (၃) ႏွစ္ေလာက္က ဆံုးရွာၿပီ။
ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္နဲ႔ ေဒၚမီမီခုိင္တုိ႔က ကြၽန္မတုိိ႔ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးထဲ အဂၤလိပ္လုိ စာေရးႏုိင္တဲ့သူေတြေလ။ ေဒၚမီမီခိုင္က ကြၽန္မတုိ႔ အင္းလ်ားမွာ တစ္စားပြဲတည္း ထမင္းစားခဲ့ၾကတဲ့ အတန္းတူ ေက်ာင္းေနဖက္။ ခုေတာ့ က်န္းမာေရး ခ်ဳိ႕တဲ့ရွာလုိ႔ စာေတြအမ်ားႀကီး မေရးႏုိင္ရွာဘူး။ ကြၽန္မတုိ႔ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္က သူ႔ထက္ ပုိေရးႏုိင္တယ္။ ကြၽန္မက အဂၤလိပ္လုိ ေရးေဖာ္ရ သူေတြကို သိပ္ေက်နပ္တာ။ သူတုိ႔အတြက္ ဝမ္းေျမာက္တယ္၊ ဂုဏ္ယူတယ္၊ ေက်းဇူးတင္တယ္ေလ။ သူတို႔ရွိတဲ့အတြက္ က်က္သေရရွိတယ္ မဟုတ္လား။
ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္ အဂၤလိပ္လုိ စာအေရးေကာင္းလို႔မ်ား ဦးခင္ေမာင္လတ္နဲ႔ အေၾကာင္းပါသလားေတာ့ မသိဘူူး။ သူ႔ေယာက္်ား ဦးခင္ေမာင္လတ္က ကြၽန္မနဲ႔ ဥပစာေကာလိပ္မွာ ေက်ာင္းေနဖက္သူငယ္ခ်င္းပါ။ သူက အဲဒီတုန္းကတည္းက အဂၤလိပ္စာ ေတာ္သူပါ။ ကြၽန္မတုိ႔က သူ႔ကို အဂၤလိပ္လုိ မွတ္စုထုတ္ခုိင္းေနက်။ သူ႔နာမည္က ကုိခင္ေမာင္လတ္ဆုိေပမယ့္ သူ႔အရပ္ႀကီး က အရွည္ႀကီးမုိ႔ တစ္ေက်ာင္းလံုးက သူ႔ကို ခင္ေမာင္လတ္လုိ႔ ဘယ္သူကမွ မေခၚၾကဘူး။ ‘အရွည္ႀကီး’ ပဲ ေခၚၾကတာပါ။
ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္နာမည္ကေတာ့ မခင္ျမတဲ့။ သူနဲ႔ ကြၽန္မနဲ႔က ေက်ာင္းတုန္းက မေတြ႕ခဲ့ဖူးဘူး။ သူက ဦးလွကို ကြၽန္မအရင္ သိတယ္။
သူန႔ဲကြၽန္မ စာေရးတဲ့ အမ်ဳိးသမီးအခ်င္းခ်င္းဆုိေတာ့ ငယ္ကတည္းက ခ်စ္ကြၽမ္းဝင္ပါတယ္။
ကြၽန္မက အသက္ (၆၇) နွစ္မွာ လူထုဦးလွဆံုးသြားေတာ့ မုဆုိးမျဖစ္တယ္။ ဦးခင္ေမာင္လတ္နဲ႔ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္တုိ႔က အသက္ (၈၀) ေက်ာ္အထိ အုိေအာင္မင္းေအာင္ အတူေနရတယ္။ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္ မမာမက်န္း ျဖစ္တယ္။ အိပ္ယာေက်ာကပ္ ျဖစ္ တယ္ဆုိေတာ့လည္း ဦးခင္ေမာင္လတ္က ကေလးေတြကို အဂၤလိပ္စာသင္ရင္း သူ႔ဇနီးကို ျပဳစုေနတာကလား။ ကြၽန္မက လူႀကံဳရွိတဲ့အခါ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္ႀကိဳက္တတ္တဲ့  မႏၱေလး အစားအစာကေလးေတြ ပုိ႔ေပးတယ္။
ဒီလုိေနရင္းနဲ႔  တစ္ေန႔ေတာ့ ‘ဦိးခင္ေမာင္လတ္ ဆံုးသတဲ့’ ဆုိတဲ့ သတင္းဆုိးကုိ နာသံမၾကား၊ ဖ်ားသံ မၾကားရဘဲ ၾကား လုိက္ရတယ္။ ကြၽန္မစိတ္ထဲ ‘အိပ္ယာထဲလဲေနတဲ့သူက ဘာမွမျဖစ္၊ သူ႔ကိုျပဳစုေနတဲ့သူက ဆုံးတာတဲ့လား။ ေသျခင္းတရား မ်ားကလည္းေနာ္၊ ထင္တာမျဖစ္၊ မထင္တာျဖစ္တာကိုးလို႔ ေရရြတ္ရင္း ဦးခင္ေမာင္လတ္ႀကီးက ဘာျဖစ္သြားတာတဲ့တုန္း လုိ႔ေမးေတာ့ ရုတ္တရက္ျဖစ္ၿပီး ကြယ္လြန္ရွာတာပဲ၊ ႏွလံုးပဲထင္ပါရဲ႕လုိ႔ သိရပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ကြၽန္မက ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္အတြက္ စိတ္ပူသြားတယ္။ ဒီမိန္းမႀကီးေတာ့ ၾကာၾကာမခံေတာ့ဘူးလုိ႔လည္း ေအာက္ေမ့ လုိက္တယ္။ သူက အိပ္ရာေပၚက ယဲ့ယဲ့ အေနအထားကိုး။ ဒါေပမယ့္ အမ်ားသိၾကတဲ့အတုိင္းပါပဲ။ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္က လူက သာ မမာတာပါ။ သူ႔အသည္းက မာပါတယ္။ သူက ႏွစ္ေပါင္း (၆၀) ေက်ာ္ ေပါင္းသင္းလာတဲ့ ခင္ပြန္း၊ သူ႔ကို ျပဳစုေနရင္း ရုတ္တရက္ ကြယ္လြန္ေပမယ့္ ႀကံ့ႀကံ့ခံပါတယ္။ သူ႔ျပဳစုမယ့္လူ ဦးခင္ေမာင္လတ္မရွိတဲ့ေနာက္ သူ (၂) နွစ္နဲ႔ (၆) လ အသက္ရွည္ေသးတယ္။
ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္ရဲ႕ သတၱိနဲ႔ ဗ်တၱိိကို ကြၽန္မက သိၿပီးသား၊ အထင္ႀကီးၿပီး ေလးစားၿပီးသားေပမယ့္ သူ႔ကို  ျပဳစုေနရွာတဲ့ လင္ တစ္ေယာက္လံုး အခုလုိ ျဗဳန္းခနဲေသသြားတာကို သူခံႏုိင္တယ္ဆုိေတာ့ သူ႔အသည္းမာပံုကို အံ့လုိ႔မဆံုးဘူး။
ဒါေၾကာင့္ သူ ၈၃ ႏွစ္ျပည့္ေမြးေန႔တုန္းက ကြၽန္မက ‘အသည္းမာတဲ့ ေရးေဖာ္မႀကီးေရ’ လုိ႔ ဆုိၿပီး  စာေရးလုိက္ေသးတယ္။ လက္ေဆာင္ကေလး ပုိ႔လုိက္ေသးတယ္။
သူန႔ဲကြၽန္မက ရန္ကုန္နဲ႔ မႏၱေလးမုိ႔ အေနေဝးၾကေပမယ့္ သူ႔သတင္းကို ကြၽန္မက မျပတ္တမ္း နားစြင့္ေနတာ။ ေရႊကူေမႏွင္းတုိ႔ ေမာင္စြမ္းရည္တုိ႔ကလည္း ႀကံဳတုိင္း ေဒၚခငမ်ဳိးခ်စ္သတင္း ကြၽန္မဆီပုိ႔ေနၾကတာ။ သူ မမာေနရွာတာ ၾကာၿပီပဲ။ သူ႔ကို သြား ၾကည့္လုိက္ရင္ ႏွစ္ေတြလေတြၾကာေအာင္ ခံႏုိင္မယ့္ ခံႏုိ္္င္ရည္ မရွိရွာေတာ့ပါဘူးလုိ႔ပဲ ထင္ၾကရတယ္။ ႏုိ႔ေပမယ့္ သူက သူ႔ေမြးေန႔ေတြကိ္ု  အိပ္ရာထဲကေနၿပီးက်င္းပခဲ့တာ ဘယ္ႏွ ႏွစ္မွန္း မသိိဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ကြၽန္မက သူ႔ကို သကၠရာဇ္ ၁၉၉၉ ခုထဲ (၂) ရက္ပဲ ဝင္ရေသးတယ္၊ သူက ဆံုးၿပီတဲ့။
ကြၽန္မတုိ႔ ျမန္မာမႈကေလးေတြ၊ ျမန္မာ့အေၾကာင္းကေလးေတြ ျမန္မာစာ မဖတ္တတ္တဲ့ အဂၤလိပ္စာဖတ္တဲ့သူေတြ ဖတ္ ႏုိင္ေအာင္ သူ မေရးေတာ့ဘူးေပါ့။ ‘ရွင့္ေနရာမွာ အစားဝင္မယ့္လူ မျမင္ေသးလုိ႔ ရွင့္ကို ႏွေျမာလုိက္ပါဘိေတာ့တယ္ ေဒၚ ခင္မ်ဳိးခ်စ္ရယ္’ ။ အဂၤလိပ္လုိ စာေရးႏုိင္တဲ့ ကြၽန္မတုိ႔ ျမန္မာစာေရးဆရာမႀကီးကျဖင့္ ဘဝနိဂံုး အဆံုးသတ္သြားၿပီတဲ့ေလ။
ေၾသာ္ … ႏွေျမာလုိက္ပါဘိေတာ့။
(ေရႊအျမဳေတ၊ အမွတ္- ၁၁၁၊ ၁၉၉၉ ေဖေဖာ္ဝါရီလ )

   
လူထု ေဒၚအမာ – လြမ္းပါဘိတယ္ ေရးေဖာ္မႀကီးရယ္
(မုိးမခ) ၾသဂတ္စ္ ၂၆၊ ၂၀၁၅

=======

ကိုင္း – ေျပာလုိက္စမ္းမယ္၊ ေသာင္းေျပာင္းေထြလာ။

ကြၽန္မသမီး စာအုပ္ဆုိင္ထဲမွာ “ကုိင္း – ေျပာလုိက္စမ္းမယ္ ေသာင္းေျပာင္းေထြလာ” ဆုိတဲ့ စာအုပ္ကေလး ေရာက္လာတာ ေတြ႕လုိက္ေတာ့  အဖံုးေပၚက ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္ပံုကေလးကို ျမင္လုိက္ရတာ၊ သူ႔ကို ရုတ္တရက္ တကယ္ပဲ ေတြ႕လုိက္ရ သလုိ ဝမ္းသာသြားမိတယ္။ဒါေၾကာင့္ မေနႏုိင္ မထုိင္ႏုိင္ အဲဒီစာအုပ္ကေလးဆြဲယူၿပီး အဖံုးကဓာတ္ပံုကို အၾကာႀကီး အလြမ္းေျပ ၾကည့္ေနမိတယ္။ေၾသာ္- အနိစၥ၊ အနိစၥ။ လင္ေရာ မယားေရာ မရွိရွာၾကေတာ့ဘူးေလ။ ျဖစ္ရပံုမ်ား ဦးခင္ေမာင္လတ္ႀကီးက သူ႔အရင္ ကြယ္ လြန္ရွာသတဲ့။ကြၽန္မက ဦးခင္ေမာင္လတ္ကို ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္အရင္ သူတို႔ခ်င္း မသိခင္ကတည္းက သိတယ္ထင္ပါတယ္။ သူက မံုရြာသား၊ သူနဲ႔ကြၽန္မက ေက်ာင္းေနဖက္သူငယ္ခ်င္း။ ကြၽန္မတုိ႔ မႏၱေလး (၁၀) တန္းေအာင္တဲ့ႏွစ္မွာ သူကလည္း မံုရြာက (၁၀) တန္း ေအာင္ခဲ့ၿပီး မႏၱေလး ဥပစာေကာလိပ္မွာ လာဆံုၾကတယ္။ ၁၉၃၃ – ၃၄ – ၃၅ ခု မ်ားမွာေပါ့။သူ႔နာမည္ကို မသိပါဘူး။ တစ္ေက်ာင္းလံုးက သူ႔ကို “အရွည္ႀကီး” လုိ႔ ေခၚၾကေတာ့ ကြၽန္မတို႔ကလည္း  “အရွည္ႀကီး” လုိ႔ ေပါ့။ လူက ပိန္ပိန္ရွည္ရွည္ႀကီးကိုး။ ၿပီးေတာ့ အဂၤလိပ္စာေတာ္တယ္ဆုိတဲ့ သူ႔သတင္းက ဥပစာ ပထမႏွစ္မွာပဲ ထြက္ေနတဲ့ သတင္း။ အဲဒီေတာ့ ဒီလု္ိလူကုိ ကြၽန္မတုိ႔က ဘယ္အလကားထားႏုိင္ပါ့မလဲ။ မွတ္စုေတြ ဝုိင္းအေရးခိုင္းၾကတာေပါ့။ အရွည္ ႀကီးက ဘာခုိင္းခုိင္း ရယ္ၿဖဲ ရယ္ၿဖဲနဲ႔ ညတြင္းခ်င္းလုပ္ေပးတာပဲ။ ေနာက္မနက္ဆုိရင္ သူ႔ဆီက အဂၤလိပ္လုိေရးလာတဲ့  မွတ္စုရတာပဲ။ သူလာတဲ့အခါ တျခားေက်ာင္းသားေတြက “မုိးထိေအာင္ ေလွကားေထာင္ အရွည္ႀကီး၊ အရွည္ႀကီး” နဲ႔ ဝိုင္း သံခ်ပ္ထုိးၾကတာပဲ။ အဲဒီေတာ့လည္း သူက ရယ္ေနတာပဲ။ ဦးလွနဲ႔ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္တုိ႔ကလည္း ကြၽန္မနဲ႔ဦးလွ မသိခင္ကတည္းက အသိအကြၽမ္းျဖစ္ေနၾကပါတယ္။  ကြၽန္မလည္း ေနရွင္ နယ္ေက်ာင္းထြက္၊ သူလည္း ေနရွင္နယ္ေက်ာင္းထြက္။ ဒါေပမယ့္ သူနဲ႔ကြၽန္မ ဘယ္ေက်ာင္းမွာမွ မေတြ႕ခဲ့ဖူးဘူး။ ဦးလွနဲ႔ က်ေတာ့ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္က ရန္ကုန္မွာ လူငယ္မ်ား ႀကီးပြားေရးအသင္းကက်င္းပတဲ့ စကားရည္လုပြဲတစ္ခုမွာ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္ ဝင္စကားေျပာတဲ့ဓာက္ပံု ကြၽန္မဆီမွာ ရွိတယ္ေလ။ ဦးလွယူလာတဲ့ ဓာတ္ပံုေပါ့။
ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္နဲ႔ ဦးခင္ေမာင္လတ္တို႔ အိမ္ေထာင္ျပဳၾကတာ ကြၽန္မတုိ႔နဲ႔ တစ္ႏွစ္တည္းပါပဲ။ သူတို႔ႏွစ္ေယာက္နဲ႔ ကြၽန္မတုိ႔ႏွစ္ ေယာက္ က်င္လည္ၾကတဲ့ ဘဝေတြက တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး ေဝးၾကတာမွ မဟုတ္ဘဲကလား။ အဲဒီေတာ့ နဂုိက ခင္မင္ရင္းစြဲေတြမုိ႔ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး ေလးစားခ်စ္ခင္မႈက အလုိလုိ ျဖစ္လာေတာ့တာေပါ့။
ကြၽန္မ မွတ္မိေသးတယ္။ တစ္ခါေတာ့ သူတုိ႔လင္မယား မႏၱေလးကိုလာၾကတယ္။ ကြၽန္မတုိ႔က ထမင္းေကြၽးေတာ့ ကြၽန္မ ေကြၽးတဲ့ ဟင္းစပ္က ထမင္းၿမိန္္ၾကလြန္းလုိ႔တဲ့၊ ထမင္းစားၿပီးတဲ့အခါ လင္မယားႏွစ္ေယာက္ ထုိင္မေနႏုိင္လုိ႔ အိမ္ေပၚမွာ လမ္းေလွ်ာက္ေနၾကရတယ္။ ကြၽန္မက ဘာနဲ႔ေကြၽးတာလဲ ေမးပါဦး။ ႏွမ္းဖတ္ခ်ဥ္သုပ္နဲ႔ ဘူးသီးနဲ႔ ၾကက္သားႁပြန္း ဟင္းနဲ႔ပါ။ ဒီထမင္းစားပြဲအၿပီးမွာ သူတုိ႔ကလည္း ေျပာလုိ႔မဆံုး၊ ဝမ္းသာလုိ႔မၿပီး၊ ကြၽန္မတို႔ကလည္း ေပ်ာ္လုိ႔ရြင္လုိ႔၊ ေနာက္ လာခဲ့ၾကဦး ေနာ္လုိ႔ မွာရတာ အထပ္ထပ္။
ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္ပန္းၿခံထဲမွာ ပန္းပင္ေတြႏႈိက္ရင္းနဲ႔ တစ္ေန႔ေတာ့ ပိုးေကာင္တစ္ေကာင္က မ်က္ႏွာကို ဝင္ကုိက္သြားလုိ႔တဲ့။ သူ႔ မ်က္ႏွာ နီၿပီး ေရာင္ေနရစ္တယ္။ အဲဒီပုိးကုိက္ရာဟာ မေပ်ာက္ဘဲနဲ႔ တစ္ေန႔တစ္ျခား ဆုိးဝါးလာလုိက္တာ အနာႀကီးေရာဂါနဲ႔ တူတူလာၿပီး ဒီေရာဂါဟာ ေသရာပါရွာပါေရာလား။
သူ မက်န္းမာေနေတာ့လည္း ကြၽန္မက လူႀကံဳရွိရင္ သူႀကိဳက္တဲ့ အညာစာ၊ မႏၱေလးစာကေလးေတြကို ထည့္ထည့္ပုိ႔တယ္။ ပုိ႔တုိင္း သူ႔ဆီက စားလုိ႔ဘယ္လုိေကာင္းတာ၊ ဘယ္လုိၿမိန္တာဆုိတဲ့ သတင္းရတယ္။ သူ႔ေမြးေန႔ဆုိရင္လည္း ကြၽန္မက လူမ သြားႏုိင္ေပမယ့္ သူ႔ဆီကုိ သတိတရ စာအၿမဲတမ္းေရးတယ္။ သူ႔စာအုပ္ထြက္ရင္ ဘာထြက္ထြက္ ကြၽန္မတို႔ဆီကို အမွတ္တရ သူကေပးသလု္ိ၊ ကြၽန္မတုိ႔ကလည္း စာအုပ္ထြက္ရင္ သူတုိ႔လင္မယားကို မေမ့ဘူး၊ ပုိ႔တာခ်ည္းပါ။
ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္ အိပ္ရာေက်ာကပ္ျဖစ္တာ ေတာ္ေတာ္ၾကာပါၿပီ။ အဲဒီကာလအတြင္း ကြၽန္မ သူ႔ဆီကုိ သံုး ေခါက္ပဲေရာက္ပါတယ္။ ေရာက္တဲ့အေခါက္တုိင္း သူ႔ၾကည့္ရတာ နာလန္ျပန္ထူမယ္ မထင္ဘူးလုိ႔ ေအာက္ေမ့ ခဲ့တာခ်ည္းပဲ။ ဦးခင္ေမာင္လတ္ကေတာ့ က်န္းလည္းက်န္းမာတယ္။ သူ႔ဇနီးကိုလည္း ၾကင္ၾကင္နာနာ စိတ္ရွည္ လက္ရွည္ ျပဳစုရွာတယ္။ တစ္ေန႔ေတာ့ လူမမာကုိ ျပဳစုေနတဲ့ ဦးခင္ေမာင္လတ္ ရုတ္တရက္ ဆံုးသြားတယ္လုိ႔ သတင္းၾကားရေတာ့ ကြၽန္မကို အံ့ၾသလုိ႔။ လူ႔ဘဝဆုိတာမ်ား ဆန္းလုိက္တာ။ မထင္တာလဲ ျဖစ္တာပဲေနာ္လုိ႔လည္း ေအာက္ေမ့မိတယ္။ ၿပီးေတာ့ ယဲ့ယဲ့ရွိရွာတဲ့ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္တစ္ ေယာက္ေတာ့ ေႂကြရွာေတာ့မယ္လုိ႔ ေအာက္ေမ့ၿပီး သူ႔သတင္းကုိ မၾကားခ်င္ေပမယ့္ ၾကားရခါနီးၿပီလုိ႔ ထင္ခဲ့တယ္။
အဘုိးႀကီး အဘြားႀကီး လင္မယားႏွစ္ေယာက္ ရွိၾကရင္ တစ္ေယာက္ေသမင္းေနာက္လုိက္သြားရရင္ က်န္တစ္ေယာက္က ၾကာၾကာအသက္ရွည္ၿပီး က်န္မေနရစ္တက္ဘူး။ က်န္းမာေရးေကာင္းေနေသးတယ္ဆုိေပမယ့္ စိတ္ဓာတ္က်ၿပီး ေသရာ လုိက္ၾကတာပဲ။ ၾကာၾကာတစ္ေယာက္တည္း မေနရစ္တက္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ မမာေနရွာတဲ့  ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္အတြက္ ကြၽန္မက ေၾကာင့္ၾကတယ္။
ႏုိ႔ေပမယ့္ ဒီလူမမာက အသည္းမာလုိက္တာ၊ အံ့မခန္းလိလိ။ ဦးခင္ေမာင္လတ္ ဆံုးၿပီးတဲ့ေနာက္ ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္ သူက အ သက္ရွည္ေနပါေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္လုိ စိတ္ဓာတ္မာတဲ့အမ်ဳိးသမီးကေတာ့ ရွာမွ ရွားပါပဲလုိ႔ လက္ဖ်ားခါ မိပါတယ္။
ကြၽန္မကို ဂ်ပန္ျပည္ေရာက္ ျမန္မာအမ်ဳိးသားေတြက ၁၉၉၈ ခု တုန္းက ကန္ေတာ့ခဲ့သလုိ သူတုိ႔က “ဒီ ၁၉၉၉ ခုနွစ္မွာ စာေရးဆရာမႀကီး ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္ကို ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က ကန္ေတာ့မွာ။ ဒါေၾကာင့္ ဆရာမႀကီး က်န္းမာေအာင္၊ အသက္ရွည္ ေအာင္ေနပါလုိ႔ ေျပာေပးပါ” လုိ႔ မွာပါတယ္။ သူတို႔ေျပာလုိ႔ ကြၽန္မက ၁၉၉၈ ခုမကုန္ခင္တုန္းက ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္ဆီကို ဒီ သတင္းပုိ႔တယ္။ သူ အကန္ေတာ့ခံရမွာပဲ။ မမာေပမယ့္ အိပ္ရာေပၚကေနၿပီး အကန္ေတာ့ခံမွာပဲလုိ႔လည္း ထင္တယ္။ ႏုိ႔ေပမယ့္ ၁၉၉၉ ခု ႏွစ္ဆန္း (၂) ရက္ေန႔မွာ သူက ကြယ္လြန္သြားရွာတယ္။
သူဆံုးၿပီးဆုိေတာ့ ေရးေဖာ္မႀကီးတစ္ေယာက္ ဘဝနိဂံုး အဆံုးသတ္သြားရွာၿပီေကာလုိ႔ နွေျမာလုိက္ တာ။ နွေျမာတယ္ဆုိတာ ရုိးူရုိးႏွေျမာတာအျပင္ သူေရးတဲ့လုိင္း ကုိယ္မေရးႏုိ္္င္တာမုိ႔ ပုိၿပီး ႏွေျမာရပါတယ္။   အဂၤလိပ္လုိ လူတန္းေစ့ေအာင္ ေရးႏုိင္တဲ့ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးတစ္ေယာက္မုိ႔ သာလုိ႔ ႏွေျမာမိပါေသးတယ္။
ခု သူေသာင္းေျပာင္းေထြလာမွာေရးခဲ့တဲ့ ေဆာင္းပါးတခ်ိဳ႕ စုေပါင္းၿပီး စာအုပ္ကေလးလုပ္ထားလုိ႔ အလြမ္းေျပ ဖတ္ၾကည့္ လုိက္ေတာ့ သူနဲ႔ကြၽန္မနဲ႔ လူခ်င္းတစ္ခါ ျပန္ဆံုၾကၿပီး သူေျပာေနတာေတြ နားေထာင္ရသလုိ သူ႔ေဆာင္းပါးေတြက သူ႔အ သံေတြ ထြက္ေနတယ္ေလ။
သူ႔ေဆာင္းပါးေတြထဲမွာ ကြၽန္မတို႔ ျမန္မာေတြ အဂၤလိပ္စာသင္ၾကေပမယ့္ သင္တဲ့လူတုိင္း တတ္ၾကတာမဟုတ္ဘူး၊ တကယ္ တတ္ခ်င္ရင္ ဘယ္လုိသင္ၾကဆုိတဲ့ အႀကံျပဳခ်က္ေတြပါတယ္။ သူ႔အႀကံျပဳခ်က္ေတြက တကယ္အဖုိးတန္တာေတြပါ။ ဒါ ေၾကာင့္ လူငယ္လူရြယ္ေတြ အဂၤလိပ္စာကို အဲဒီလုိ နည္းမွန္မွန္ လမ္းမွန္မွန္ သင္ယူတတ္ေအာင္ ေက်ာင္းသားလူငယ္တုိင္း ဖတ္သင့္ပါတယ္။
ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္က ျမန္မာစာကိုလည္း တကယ္ဖတ္ခဲ့၊ တကယ္က်က္ခဲ့တဲ့ အမ်ဳိးသမီးႀကီး၊ စာေရးခ်င္ရင္ စာဖတ္လုိ႔ သူေျပာတဲ့ ေဆာင္းပါးေတြ တကယ္အဖုိးတန္ပါတယ္။
ဒီေခတ္လူငယ္ေတြက ႏုိင္ငံျခားက စာေပအေၾကာင္းေတြကို ေျပာတတ္ ေရးတတ္မွ ေခတ္မီတယ္၊ စတုိင္က်တယ္၊ လူရာ ဝင္တယ္ ထင္ေနၾကတာ၊ ႏုိင္ငံျခားစားေရးဆရာ၊ ကဗ်ာဆရာေတြရဲ႕ နာမည္ေတြကို တည့္ ေရးႏုိင္ရင္ ေကာင္းတယ္ ထင္ၾကတယ္။ ကုိယ့္ျမန္မာစာရဲ႕ တည္ေဆာက္ၿပီးသားရွိတဲ့ အမ်ဳိးသားစာေပ အေဆာက္အအံုနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ စမ္းတဝါးဝါး ရွိသူက ရွိတယ္၊ ဘာမွန္းကုိ မသိတယ္လူက မသိဘူး။ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္က အဂၤလိ္ပ္စာ အေရးေကာင္းတဲ့ စာေရးဆရာမ ႀကီးသာျဖစ္တယ္။ ကုိးခန္းပ်ိဳ႕ကို ထံုးလုိေခ် ေရလုိေႏွာက္ထားတာ။ ကုိယ့္မူလဘူတဟာ ဘာမွန္းမသိဘဲနဲ႔ သူမ်ားကုိသာ အထင္ႀကီးေနရင္ ကုိယ္ကုိယ္တုိင္က အေျခမခုိင္တာမုိ႔ ခုိင္ၿမဲတဲ့အလွကို မဖန္တီးႏုိင္ပါဘူး။
ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္ ေသာင္းေျပာင္းေထြလာမွာ ေရးသြားတဲ့ ေဆာင္းပါးေတြကို လူငယ္ေတြ မ်ားမ်ားဖတ္ေစခ်င္လွပါတယ္။
သူ႔လက္ရာကေလးေတြ စာအုပ္မျဖစ္ေသးတာ က်န္ပါေသးတယ္၊ အမ်ားႀကီး။ အဲဒါကို သားခင္ေမာင္ဝင္းနဲ႔ သမီး မိမိတုိ႔က စုေဆာင္းၿပီး စာအုပ္ကေလးေတြျဖစ္လာေအာင္ ႀကိဳးစားၾကပါဦးလုိ႔ တုိက္တြန္းပါတယ္။
ဦးခင္ေမာင္လတ္နဲ႔ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္တုိ႔ဟာ လူေကာင္းသူေကာင္းေတြမုိ႔ ေကာင္းရာသုဂတိ လားၾကမွာပါ။ ႀကံဳႀကိဳက္ရင္ ျမန္မာ ျပည္သူေတြရဲ႕ ပညာအရည္အခ်င္း ျမင့္မားေရးအတြက္ ဆက္လက္ရြက္ေဆာင္ေပးၾကပါဦးလုိ႔ ပန္ၾကားခ်င္ပါတယ္။

ဗိုုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းႏွင့္တကြ အာဇာနည္ ေခါင္းေဆာင္ၾကီးမ်ား လုပ္ၾကံခံရမႈအေပၚ ရဲေဘာ္သံုးက်ိပ္၀င္ ဗိုလ္ေက်ာ္ေဇာ၏ သံုးသပ္ခ်က္

(BBC 1997 July 19th Program)

ေမးခြန္းအမွတ္(၁)

ေမး။   ။ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းကုိ အစစ္အမွန္ သတ္သူဟာ ဘယ္သူလဲလုိ႔ ခင္ဗ်ား ထင္ျမင္ပါသလဲ။

ေျဖ။    ။ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းကုိ အစစ္အမွန္ သတ္သူဟာ ၿဗိတိသွ်အစိုးရ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ သူတုိ႔ရဲ႕

လုပ္ႀကံမႈႀကီး ျဖစ္ပါတယ္။

ေမးခြန္းအမွတ္ (၂)

ေမး။    ။ သင္ … ဘာေၾကာင့္ ဒီလုိ ေျပာသလဲ။

ေျဖ။     ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိရင္ …… သူ အသတ္ခံရတာမွာ အေၾကာင္းရင္း (၃)ခု ရွိတယ္လုိ႔ က်ေနာ္

ထင္ျမင္ပါတယ္။

(က) ပထမေတာ့ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းဟာ တုိင္းျပည္တျပည္လုံးကုိ စည္းလုံးညီညြတ္ေအာင္လုပ္နုိင္သူ

ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္တယ္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ သူတုိ႔ဟာ ျမန္မာျပည္ တျပည္လုံး စည္းလုံး ညီညြတ္သြားမွာကုိ

ေၾကာက္ၾကတယ္။

ဒါဟာ အဓိက အေၾကာင္းရင္းျဖစ္ပါတယ္။

(ခ) ဒုတိယကေတာ့ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းဟာ ဗမာျပည္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီနဲ႔ ျပန္ၿပီး စည္းလုံးညီညြတ္

သြားႏိုင္တယ္။ သူတုိ႔ဟာ ဒီအခ်က္ကုိ ပူပန္ စိုးရိမ္ေနတယ္။

(ဂ) တတိယကေတာ့ သူတုိ႔ဟာ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းကုိ ဖယ္ရွားနုိင္လုိက္ရင္ ဗမာျပည္ကုိ လြယ္ကူစြာ

ကုိင္တြယ္သြားနုိင္လိမ့္မယ္လုိ႔ ယူဆၾကလုိ႔ ဘဲ။ ဒီအေျဖအတြက္ေတာ့ အေထာက္အထား

အခ်က္အလက္မ်ား ထင္ျမင္ခ်က္မ်ားေပးရန္လုိတဲ့အတြက္ ေအာက္ပါအတုိင္း အခ်က္တခ်ဳိ႕ကုိ

တင္ျပလုိက္ပါတယ္။

၁။     ပထမ အေထာက္အထား 

ဦးေစာဟာ လက္နက္ကုိင္ ရာဇဝတ္မႈႀကီးတခုအတြက္ လႈပ္ရွားေနတာေတြကုိ ၿဗိတိသွ်အစုိးရက

ၾကိဳတင္သိရွိေနတယ္။ ဒီလႈပ္ရွားမႈဟာ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းတုိ႔ကုိ ဦးတည္တယ္ဆုိတာလည္း ၎တုိ႔

နားလည္နုိင္တယ္။ ဒီကိစၥ က်ေနာ္မွတ္မိတာ (၂)ခ်က္ေလာက္ရွိတယ္။

 ပထမအစုိးရပုလိပ္အဖြဲ႕က ဗုိလ္ခ်ဳပ္တုိ႔ လုပ္ၾကံမႈအေရးအခင္း မျဖစ္ခင္ကတည္းက ဦးေစာရဲ႕အိမ္ကုိ

အိမ္နီးခ်င္းျခံတျခံအတြင္းက သစ္ပင္၊ ပန္းပင္ေတြၾကားက အၿမဲေစာင့္ၾကည့္ဖုိ႔ အလွည့္က် တာဝန္ခ်ၿပီး

ေစာင့္ၾကည့္ရတဲ့အထဲမွာ က်ေနာ့္ေဆြမ်ဳိးနီးစပ္ေတာ္သူ ပုလိပ္ကေလးေမာင္ေမာင္ (ေနာင္ စစ္တပ္တြင္

ကူးေျပာင္းလာသူ)ဆုိတာက ကၽြန္ေတာ့္ကုိေျပာျပဖူးတာရွိပါတယ္။ ဦးေစာအိမ္ႏွင့္ ၿခံအတြင္း လႈပ္ရွား

ေနပုံေတြကုိ အခင္းမျဖစ္မီ တပတ္ေလာက္က သူ ေစာင့္ၾကည့္တာဝန္က်စဥ္ သစ္ပင္ေတြၾကားက

သူတုိ႔ အလွည့္က်ၾကည့္ၿပီး အထက္ကုိ အစီရင္ခံရဖူးေၾကာင္း၊ ဒီလုိေစာင့္ၾကည့္တာ

သူ႔အရင္ကတည္းက ေစာင့္ၾကည့္ေနတာျဖစ္လုိ႔ တပတ္မက ကတည္းက ေစာင့္ၾကည့္ေနပုံရတယ္လုိ႔

ဆုိပါတယ္။

ဒုတိယ က်ေနာ္မွတ္မိတာက ၁၉၆ဝေက်ာ္နဲ႔ (၇ဝ)ေက်ာ္ ခုႏွစ္မ်ားအတြင္း ဗုိလ္ခ်ဳပ္တုိ႔ က်ဆုံးတဲ့

အာဇာနည္ေန႔မွာ ျမန္မာသတင္းစာ တေစာင္တည္း ၊ ထုိေန႔အတြက္ ေဆာင္းပါးတေစာင္

ပါလာတယ္။ ဦးေစာ ေနထုိင္တဲ့ ေအဒီလမ္းနဲ႔ဆုိင္တဲ့ မရမ္းကုန္းပုလိပ္ဌာနမွ ထုိစဥ္က ထုိပုလိပ္ဌာနမွ

ဌာနအုပ္ ထင္တယ္။ ထုိေဆာင္းပါးေရးစဥ္က ပင္စင္စား ပုလိပ္အရာရွိၾကီး တစ္ဦးျဖစ္လာၿပီး သူေရးတဲ့

ေဆာင္းပါးမွာ ဖြင့္ခ်ထားတယ္။ ဗုိလ္ခ်ဳပ္တုိ႔ အေရးအခင္းမျဖစ္မီ ဦးေစာအိမ္၊ ျခံအတြင္း လႈပ္ရွားျဖစ္ပ်က္

ေနမႈေတြကုိ သူတုိ႔ ပုလိပ္ဌာနက ေထာက္လွမ္းသိရွိၿပီး အထက္သို႔ အစီရင္ခံစာေတြကုိ ေရးေနတာ

အေတာ္ၾကာတယ္။ သူတုိ႔ လႈပ္ရွားသြားလာေနတာေတြ ေတြ႔ၿပီး တခုခု ရာဇဝတ္မႈႀကီး လုပ္ေတာ့မယ္

ဆုိတာ သိနုိင္ေသာ္လည္း ဘာေၾကာင့္ အေရးယူဖမ္းဆီးမႈေတြလုပ္ရန္ အမိန္႔မေပးသလဲ၊ နားမလည္တဲ့

သေဘာ ေရးထားပါတယ္။ ဒီကိစၥမွာ ဦးေစာလႈပ္ရွားမႈေတြက ရာဇဝတ္မႈႀကီးတခုခု လုပ္ေတာ့မယ္ဆုိတာ

ၿဗိတိသွ်အစိုးရက ေတာ္ေတာ္ေစာေစာႀကီးကတည္းက သိေနၿပီ။ ၎ဟာလည္း ဘာကုိ ရည္ရြယ္တယ္

ဆုိတာလည္း သိနားလည္နုိင္ပါလ်က္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ႀကိဳတင္အေရးယူမႈ ဘာမွ မလုပ္ၾကျခင္းဟာ

ထင္ရွားပါတယ္။

၂။     ဒုတိယ အေထာက္အထား

(က) ထုိအေရးအခင္းကာလထုတ္ သတင္းစာ ၊ စာနယ္ဇင္းႏွင့္ စာအုပ္မ်ားအရ သိရွိခ်က္မ်ား

ျဖစ္ပါတယ္။ အဂၤလိပ္လူမ်ဳိး ကပၸတိန္ ဗီဗီယန္းႏွင့္ ဘရင္းဂန္း(၂ဝဝ) လက္နက္မႈႀကီး ျဖစ္ပါတယ္။

သူဟာ စစ္ဘက္က ပုလိပ္ဘက္ မၾကာခင္ကမွ ေျပာင္းလာသူျဖစ္ပါတယ္။ ပုလိပ္လက္နက္

ပစၥည္းေထာက္ပံ့ေရးဌာန ရာဇဝတ္ဝန္ကေလး ျဖစ္တယ္။ ဗီဗီယန္းက ဦးေစာကုိ ဘရင္းဂန္း (၂ဝဝ)

ထုတ္ေပးခဲ့တယ္။ ၂၄.၆.၄၇ ေန႔မွာ ဦးေစာရဲ႕ လူရင္း ေဖာ္ေကာင္ ဘညြန္႔ႏွင့္အဖြဲ႕က ပုလိပ္ေယာင္

ေဆာင္ၿပီး ဗုိလ္တေထာင္ အမွတ္-၂၂၆ (BOD) အေျခစုိက္ လက္နက္တုိက္မွ ဗီဗီယန္းႏွင့္

ဦးေစာတုိ႔ အစီအစဥ္အရ လာေရာက္ ထုတ္ယူသြားတယ္။ ထုိစဥ္က ထုတ္ယူသြားတဲ့ လက္နက္မ်ားမွ

ဘရင္းဂန္းေသနတ္ (၂ဝဝ)၊ ယင္းေျပာင္းပုိ (၂ဝဝ)ႏွင့္ ယင္းမဂၢဇင္းက်ည္ကပ္ (၈ဝဝ)တုိ႔ကုိ

အလြယ္တကူ ထုတ္ယူသြားၾကတယ္။

(ခ) ဒုတိယအႀကိမ္ ဗီဗီယန္းမွ ဦးေစာအား ခဲယမ္းက်ည္ဆန္မ်ား ေနာက္ထပ္ထုပ္ေပးျပန္ရာ

အရင္အတုိင္း ဦးေစာရဲ႕လူရင္း ေဖာ္ေကာင္ ဘညြန္႔နဲ႕ အဖြဲ႕က ၁ဝ.၇.၄၇ ေန႔က (၁၆)မုိင္ရွိ မဂၤလာဒုံ

အေျခစုိက္ ခဲယမ္းမီးေက်ာက္တပ္မွ သြားထုတ္ယူခဲ့တယ္။ ထုတ္ယူသြားတဲ့ပစၥည္းမ်ားမွာ ပြိဳင့္(၃ဝ၃)

႐ုိင္ဖယ္ႏွင့္ ဘရင္းေသနတ္က်ည္ဆန္ (၁ဝဝဝဝဝ)၊ စတင္းက်ည္ဆန္ (၂၅၆ဝဝဝ) (စစ္တပ္ထုတ္

တပ္မေတာ္ သမုိင္းတတိယတြဲ - စာမ်က္ႏွာ (၁၄၉)တြင္ ၎က်ည္ဆန္ (၂၅၆ဝဝဝ)လုိ႔ သာဆုိ။

ထုိဂဏန္း ပုိမွန္နုိင္) လက္ပစ္ဗုံး(၂ဝဝ)တုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ ထုိစာရင္းတြင္ စတင္းဂန္းမည္မွ်ဟု

မပါေပမယ့္ အေရးအခင္းၿပီးစ (၂၁.၇.၄၇)ေန႔တြင္ ဦးေစာအိမ္အနီးရွိ ေရကန္ထဲတြင္ သတင္းအရ

ရွာေဖြရာတြင္ ေရကန္အတြင္း ေရေအာက္ ေလလုံ ေသတၱာေတြအတြင္း ထည့္ထားေသာ ဘရင္းဂန္း

(၁၇ဝ)ႏွင့္ စတင္းဂန္း (၁ဝဝ)တုိ႔ကိုေတြ႕ရွိရမိသည္ဟု ထုိကာလ စာနယ္ဇင္းတုိ႔က ေဖာ္ျပထားတယ္။

(ဂ) ဒီဘရင္းဂန္း (၂ဝဝ)ႏွင့္ က်ည္ဆန္မ်ားကိစၥမွာ လုပ္ႀကံမႈႀကီးမွာ ၿဗိတိသွ် အစိုးရ ပါဝင္ေၾကာင္း

ၾကီးမားေသာ အေထာက္အထားႀကီးျဖစ္တယ္။ ဒါေလာက္ မ်ားျပားေသာ (အစိုးရေျခလ်င္တပ္ရင္း

ေျခာက္ရင္းခန္႔စာျဖစ္ၿပီး၊ ထုိကာလ ဗမာ့တပ္မေတာ္ တပ္ရင္းမ်ားရဲ႕ တဝက္စာျဖစ္တယ္။)

လက္နက္မ်ား ကုိ ဦးေစာ ဝယ္ယူတာလည္း မဟုတ္၊ ဗီဗီယန္းက ထုတ္ေပးတာျဖစ္တယ္။

ဒီေလာက္မ်ားတဲ့ လက္နက္ခဲယမ္းမ်ားကို အထက္အာဏာပုိင္တု႔ိရဲ႕ သေဘာထားမပါဘဲ ထုတ္ေပးတာ

မျဖစ္နုိင္။ ဗီဗီယန္းအတြက္ ကုိယ္က်ဳိးေငြေၾကးရတာလည္း မဟုတ္ေပ။ အလြန္ထင္ရွားတဲ့

အခ်က္ႀကီး ျဖစ္တယ္။

(ဃ) ဒီလက္နက္မ်ားကို ထုတ္ေပးတာဟာ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းတုိ႔ကို လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ေရး

တြန္းအားေပးတာ သာမက ယင္းေနာက္တြင္ ႀကီးမားေသာ ႀကံစည္မႈႀကီးတခုလည္း ရွိေနေသးသည္ကုိ

က်ေနာ္တုိ႔ ျမင္နုိင္ေပသည္။ ဤမွ် မ်ားျပားေသာ လက္နက္ခဲယမ္းမ်ားေၾကာင့္ ဦးေစာက ဗုိလ္ခ်ဳပ္တုိ႔ကုိ

လုပ္ႀကံ သတ္ျဖတ္႐ုံမွ်မက ေနာက္ထပ္ဆက္ၿပီး ျမန္မာျပည္တြင္ သူ အာဏာရေရးအတြက္ ၊ ပုန္ကန္

ထႂကြမႈႀကီး ျဖစ္သြားနုိင္ရန္အတြက္ပါ  ရည္ရြယ္ခ်က္ႏွင့္ေပးသည္ဟုလည္း ေကာင္းစြာ ထင္ရွား

သိရွိနုိင္သည္။ သို႔ျဖင့္ ၿဗိတိသွ်အစိုးရသည္ ျမန္မာနုိင္ငံကုိ ျပည္တြင္းစစ္ႀကီးျဖင့္ ၿပဳိကြဲ အားနည္း

သြားေစရန္ ႀကံစည္ အားထုတ္ခဲ့ေၾကာင္း ခန္႔မွန္းသိရွိနုိင္ေပသည္။

၃။     တတိယအေထာက္အထား

(က) ဦးေစာသည္ လုပ္ၾကံမႈႀကီးအတြက္ ၁၉၄၆ ခုႏွစ္ကစၿပီး လက္နက္ခဲယမ္းမ်ား စုေဆာင္းေနရာ

ကုကၠိဳင္းအမွတ္ (၁) ဘီအီးအမ္အီးတပ္မွ တပ္မွဴး အဂၤလိပ္လူမ်ဳိး ေမဂ်ာစီအိပ္ခ်္ရန္းႏွင့္ ရင္းႏွီးၾကၿပီး

၎ထံမွ ဆပ္မရွင္းဂန္း တစ္လက္ ၊ အေမရိကန္ ကာဘုိင္ (၃)လက္ ၊ စတင္းေသနတ္ (၁)လက္၊

ေတာ္မီ ေသနတ္ (၂)လက္ ၊ လူဂါပစၥတုိေသနတ္(၁)လက္ ၊ ေျခာက္လုံးျပဴးေသနတ္ (၂)လက္ႏွင့္

ယမ္းေတာင့္မ်ားကုိ ရယူခဲ့သည္။

(ခ) ထုိ႔ျပင္ အဂၤလိပ္လူမ်ဳိး ဗုိလ္မွဴးလန္းစ္ဒိန္း ထံမွလည္း စပရင္းဖီး႐ုိင္ဖယ္ ေသနတ္ (၁)လက္၊

ေတာ္မီေသနတ္ (၂)လက္၊ ကာဘုိင္ေသနတ္ (၁)လက္ႏွင့္ ယမ္းေတာင့္မ်ားကို ရရွိခဲ့သည္။

ယင္းလက္နက္မ်ားမွ အခ်ဳိ႕ကို ေငြေပး ဝယ္ယူရရွိပုံရသည္။

(ဂ) ထုိ႔ျပင္ သတင္းစာမ်ားအရ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ကုိပစ္သတ္ေသာက်ည္ဆံမွာ (ဒန္ဒန္)ေခၚ အလြန္ျပင္းထန္ၿပီး

အဆိပ္ပါေသာ က်ည္ဆံဟု ဆုိၾကသည္။ မုိင္းပြန္ ေစာ္ဘြားႀကီး ဒဏ္ရာမျပင္းဘဲ ေသဆုံးရသည္ဟု

ဆုိၾကသည္။

(ဃ) ၎လက္နက္မ်ားမွာ လုပ္ၾကံမႈႀကီးအတြက္ အဂၤလိပ္ဗုိလ္မွဴး ႏွစ္ဦးထံမွ ဦးေစာ အခုိင္အမာ

ႀကိဳတင္ရရွိတာ ျဖစ္သည္။ အထက္ပါ ဒုတိယႏွင့္ တတိယ အေထာက္အထားႀကီး ႏွစ္ခုသည္

လုပ္ၾကံမႈတြင္ ၿဗိတိသွ်အစိုးရ ပါဝင္ေၾကာင္း အလြန္ထင္ရွားေသာ အေထာက္အထားမ်ားျဖစ္သည္။

၄။     ေနာက္အေထာက္အထား အခ်ဳိ႕ကေတာ့

ဗုိလ္ခ်ဳပ္တုိ႔ လုပ္ၾကံခံရမႈမွာ စုံစမ္းစစ္ေဆးရာတြင္ ပါဝင္တဲ့ ထုိစဥ္က ပုလိပ္မင္းႀကီး ျဖစ္တဲ့

ကြယ္လြန္သူ ဦးထြန္းလွေအာင္ရဲ႕ သား ဦးခင္ေအာင္ က ၁၉၉၃ ခုႏွစ္ေလာက္က ေရးတဲ့

“ေအာင္ဆန္းကုိ ဘယ္သူ သတ္သလဲ” စာအုပ္မွ လုိရင္းကုိ ဘီဘီစီက ၁၉၉၃ ခုႏွစ္ အသံလႊင့္ခ်က္

တခ်ဳိ႕ကို က်ေနာ္ရရွိခဲ့ရာ အဓိက အထဲမွာပါဝင္တဲ့ အေထာက္အထား တခ်ဳိ႕ကုိ ဆက္လက္ တင္ျပ

သြားပါမယ္။

၅။     စတုတၳ အေထာက္အထားက

(က) ဦးခင္ေအာင္ စာအုပ္ေဖာ္ျပခ်က္အရ ဗုိလ္ခ်ဳပ္တုိ႔ လုပ္ႀကံခံရၿပီး တပတ္ေလာက္တြင္ ဇူလုိင္၊

၂၅ ရက္ေန႔ေလာက္မွာဘဲ ၿဗိတိသွ်အစိုးရဟာ ဒီလုပ္ၾကံမႈႀကီးမွာ ပါဝင္ပတ္သက္ေနတယ္ဆုိတဲ့

ေကာလာဟလ သတင္းေတြ ျပန္႔ႏွံ႔ေနခဲ့တာေၾကာင့္ ဦးႏု အစိုးရဟာ ၿဗိတိသွ်တုိ႔ရဲ႕ ဆႏၵနဲ႔လည္း

ကုိက္ညီေအာင္ ေအာက္ပါ ေၾကညာခ်က္တခု ထုတ္ျပန္ဖုိ႔ စီစဥ္တယ္။ ၎မွာ “ ဒီလုပ္ႀကံမႈႀကီးမွာ

အဂၤလိပ္ကိုလုိနီ အစိုးရတုိ႔ မပါဝင္ေၾကာင္း ၊ အဂၤလိပ္အစိုးရႏွင့္အတူ တရားခံအစစ္ကုိ ရဖုိ႔အတြက္

ႀကိဳးစား ရွာေဖြလ်က္ရွိေၾကာင္း ” ဆုိတဲ့ တရားဝင္ ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ဖုိ႔ပင္ စီစဥ္ထားတဲ့အထိ

ျဖစ္တယ္။

(ခ) ဒါေပမယ့္ (၂၈.၇.၄၇)ေန႔ထုတ္ ရန္ကုန္လမ္းညႊန္ သတင္းစာႀကီးတြင္ပါ သတင္းတပုဒ္ေၾကာင့္

အေျခအေန ပုိဆုိးဝါးလာခဲ့တယ္။ ယင္းသတင္းေဖာ္ျပခ်က္ကေတာ့ “ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း တုိ႔အဖြဲ႕

၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ၊ ဇန္နဝါရီလ ေအာင္ဆန္း-အက္တလီ စာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆုိဖုိ႔အတြက္ အဂၤလန္ေရာက္ခဲ့စဥ္က

ဦးေစာ ႏွင့္ သခင္ဗစိန္တုိ႔က လက္မွတ္ထုိးဖုိ႔ ျငင္းပယ္ခဲ့ၾကတယ္။ ဦးေစာဟာ ဖဆပလ အဖြဲ႔ႀကီး

ျပိဳကြဲရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ ျဖင့္ အဂၤလန္မွာ ေနရစ္ခဲ့ေၾကာင္း။ ထုိ႔အျပင္ လူျဖဴမ်ားရဲ႕ အကူအညီနဲ႔

ဦးေစာ ေငြ (၅)သိန္း လက္ခံရရွိခဲ့ေၾကာင္း၊ အဂၤလန္မွ အရင္းရွင္အခ်ဳိ႕က ဦးေစာအား

ေငြအေျမာက္အျမား ေပးခဲ့ေၾကာင္း စသျဖင့္ ေရးသားထားသည္။ ဒီသတင္းေၾကာင့္ ဦးႏုအစိုးရက

အထက္ပါ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ေရး အစီအစဥ္ကုိ မျပဳလုပ္ဘဲ ႐ုပ္သိမ္းလုိက္ရတယ္။

(ဂ) ဒီကိစၥမွာ ၿဗိတိသွ် အစိုးရနဲ႔ ပဋိ္ပကၡ မျဖစ္လုိတဲ့အျပင္ ၿဗိတိသွ်တုိ႔အေပၚ ေကာလာဟာလ

ျဖစ္မႈေတြကုိ ကာကြယ္ေပးလုိတဲ့ ဦးႏု အစုိးရပင္ ထုိကာလက ၿဗိတိသွ်တုိ႔နဲ႔ ပတ္သက္ေနတဲ့

အထက္ပါလုိ သတင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးတုိ႔ေၾကာင့္ ကာကြယ္တဲ့ ေၾကညာခ်က္မ်ဳိးေတာင္ မထုတ္ရဲေအာင္

ျဖစ္ခဲ့သည္မွာလည္း ထင္ရွားတဲ့အခ်က္တခု ျဖစ္ပါတယ္။

၆။     ပဥၥမ အေထာက္အထား

ဒီမွာ အခ်က္(၂)ခ်က္ ပါဝင္ေနတယ္။

(က) ပထမက ဦးေစာဟာ လက္စားေခ်ေရး သက္သက္သာ ရည္ရြယ္ပါက ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း

တဦးသာ သတ္ျဖတ္ဖုိ႔ ျဖစ္နိုိင္တယ္။ အခုမူ ဗုိလ္ခ်ဳပ္သာမက အစိုးရတစ္ဖြဲ႔လုံးႏွင့္ ဦးႏုကုိပါ

လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္တာျဖစ္တယ္။ (ဗုိလ္ခ်ဳပ္ပါ ဝန္ႀကီးခုနစ္ဦးႏွင့္ အတြင္းဝန္ (၁)ဦး၊ သက္ေတာ္ေစာင့္

(၁)ဦး တုိ႔ က်ဆုံးရၿပီး က်န္ဝန္ႀကီးအခ်ဳိ႕ က်ယ္ဆံမထိလုိ႔ လြတ္ေျမာက္ရတယ္)ဒါေၾကာင့္ ဒါဟာ

လက္စားေခ်ေရး သက္သက္ မဟုတ္နုိင္။ ဒါၿပီးရင္ အစိုးရအသစ္ ရာထူးအတြက္ပါ ရည္ရြယ္တာ

ထင္ရွားပါတယ္။

(ခ) ဒီလုပ္ၾကံမႈႀကီး ၿပီးရင္ ဘုရင္ခံက ဦးေစာကုိ အစိုးရအသစ္ဖြဲ႔ဖုိ႔ ဖိတ္ေခၚလိမ့္မယ္လုိ႔ ဦးေစာက

ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ရွိေနတယ္။ ဦးေစာကို ဖမ္းရာမွာ သူ႔အိမ္မွာ “ဦးေစာ-ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္” ဟု လုပ္ထားတဲ့

တံဆိပ္တုံး ကုိပင္ ေတြ႕ရေၾကာင္း ဦးခင္ေအာင္ စာအုပ္အရ သိရတယ္။ ထုိကိစၥသတင္းစာမ်ားႏွင့္

အသံလႊင့္ခ်က္မ်ား မွာလည္း ေဖာ္ျပၾကသည္။ ဒါျဖင့္ ဒီေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ရွိေအာင္ ဘယ္သူေတြက

လမ္းခင္းေပးထားသလဲ။ ဒါဟာ ဦးေစာက လုပ္ၾကံဖုိ႔ လႈံ႔ေဆာ္တုိက္တြန္းေပးတဲ့ အခ်က္ႀကီး

မဟုတ္လား ။ ဒါဟာ လုပ္ႀကံမႈႀကီးျဖစ္ေအာင္ ေျမွာက္ပင့္လႈံ႕ေဆာ္ေပးတဲ့ မက္လုံးႀကီး မဟုတ္လား။

အထက္ပါ အခ်က္ႏွစ္ခ်က္ေၾကာင့္ ဒီလုပ္ႀကံမႈႀကီးမွာ ၿဗိတိသွ်အစုိးရတုိ႔ ပါဝင္နုိင္ပုံကုိ သိရွိနုိ္င္တယ္။

၇။     ဆဌမ အေထာက္အထား

ဦးခင္ေအာင္ စာအုပ္အရ အခ်က္ႏွစ္ခုကို ေတြ႔ရျပန္တယ္။

(က) ပထမက ဦးေစာရဲ႕ ေရွ႕ေနျဖစ္သူ အဂၤလန္မွ အဂၤလိပ္လူမ်ဳိး ေရွ႕ေန “ဖရက္ဒရစ္ဟင္နရီ” ဟာ

အဂၤလန္ရွိ သူ႔အခန္းတြင္

႐ုတ္တရက္ လုပ္ႀကံ သတ္ျဖတ္ခံရတယ္။

(ခ) ေနာက္ ဒုတိယက ဗုိလ္ခ်ဳပ္တုိ႔ လုပ္ၾကံမႈႀကီးကို အလြတ္စုံေထာက္ေနသူ အဂၤလိပ္လူမ်ဳိး

“အက္ဖ္ကုိလင္” ဟာလည္း သူ႔စာရြက္စာတမ္းမ်ား ေပ်ာက္ဆုံးေနၿပီး သူလည္း ႐ုတ္တရက္ ေသဆုံး

သြားတယ္။ ထုိႏွစ္ဦး ေသဆုံးေၾကာင္း ယခင္က က်ေနာ္တို႔မသိရ။ ဦးခင္ေအာင္စာအုပ္အရသာ

သိရတယ္။ ယင္းကိစၥမ်ားစြာ စဥ္းစားစရာေတြျဖစ္ခဲ့တယ္။ အမႈႀကီးရဲ႕ အရင္းခံအျဖစ္အပ်က္တခ်ဳိ႕ကုိ

သူတုိ႔ သိေနတာ ေနာင္ေပါက္ၾကားလာမွာစုိးလုိ႔ ယခုလုိ အဆုံးစီရင္လုိက္ပုံရတယ္။

ဤကိစၥလည္း လုပ္ၾကံမႈႀကီးတြင္ ၿဗိတိသွ်အစုိးရတုိ႔ပါဝင္ေနပုံကုိ မ်ားစြာသံသယျဖစ္ဖြယ္ ျဖစ္တယ္။

၈။     သတၱမ အေထာက္အထား

ဦးခင္ေအာင္စာအုပ္အရ သိရသည္မွာ ဦးေစာ ေသဒဏ္စီရင္ခ်က္ခံရၿပီး ေနာက္ ႀကိဳးမိန္႔ေပး

ခံရသူမ်ား၏ အက်ဥ္းေထာင္အခန္းအတြင္း ေနရစဥ္ သူလြတ္ေျမာက္ထြက္ေျပးေရးအတြက္ ၿဗိတိသွ်

အရာရွိမ်ားထံ အကူအညီေတာင္းခံမႈျဖစ္တယ္။ ဦးေစာဟာ ထုိစဥ္ကာလတြင္ ေထာင္မင္းႀကီး

ဦးစံတင္ကုိ သူ လြတ္ေျမာက္မႈအတြင္ ေငြအေျမာက္အျမား ေပးမယ္လုိ႔ ခ်ဥ္းကပ္ခဲ့တယ္။ ဦးစံတင္က

ဦးထြန္းလွေအာင္နဲ႔ တုိင္ပင္ၿပီး စီမံခ်က္တခုလုပ္ကာ ေငြေပးရန္ လုပ္ေပးမယ္ေျပာရာ ထုိမွစၿပီး

ဦးေစာ ေငြရွာပုံေတာ္ေၾကာင့္ ဦးေစာႏွင့္ ဆက္စပ္သူ အဂၤလိပ္မ်ားအေၾကာင္း အံ့ၾသဖြယ္ ေတြ႔ရေတာ့

သည္ဟု ဆုိထားသည္။ ၎ ေငြေတာင္းစာမ်ားတြင္ နာမည္ဝွက္မ်ားႏွင့္ စကားလုံးေတြပါ

ေရးထားတယ္။

(က) ပထမဆုံး ဦးေစာ ေငြေတာင္းသူကေတာ့ ကပၸတိန္ ဗီဗီယန္း ျဖစ္တယ္။ (အထက္ေဖာ္ျပပါ

ဦးေစာကုိ ဘရင္းဂန္း (၂ဝဝ) ႏွင့္ ခဲယမ္းမ်ား ထုတ္ေပးသူ ျဖစ္တယ္) ဦးေစာဟာ ၎ဗီဗီယန္း

သူ႔ကုိ ဘရင္းဂန္းမ်ား ထုတ္ေပးမႈႏွင့္ ေထာင္ထဲေရာေနမွန္း မသိေပ။ ၎ဗီဗီယမ္းက ဦးေစာထံ

ျပန္ေပးစာတြင္ “ငါတုိ႔ အားလုံး စီစဥ္ေပးနုိင္တယ္ မင္းဘာလုိ႔ လူရွည္ႀကီး မဆက္သြယ္သလဲ” ဟု

ေရးခဲ့၊ ဆုိထားသည္။

(ခ) ဦးေစာ ဒုတိယအေရးတႀကီးထား ဆက္သြယ္သူကေတာ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ၿဗိတိသွ်ေကာင္ဆယ္က

“မစၥတာ ဂၽြန္စတီးဝပ္ဘင္ကလင္” ထံ ေငြေတာင္းခံစာ ေရးၿပီး ဆက္သြယ္တာျဖစ္တယ္။ (၎ဟာ

ၿဗိတိသွ်သံတမန္ျဖစ္လုိ႔ နုိင္ငံေရးအရ ပုိအေရးႀကီးသူျဖစ္)ဘင္ကလင္က ထုိစာကို ဖတ္လုိက္ရေတာ့

သိပ္ေခ်ာက္ခ်ားၿပီး စာကုိဖ်က္ဆီး၊ စာလာပုိ႔သူ ပုလိပ္အရာရွိကုိ ေမာင္းထုတ္လုိက္တယ္။

ေနာက္ ဦးေစာက ၎ဘင္ကလင္ထံ ၾသဂုတ္လ ၂၂-၂၃ ရက္ေန႔နဲ႔ စာေတြပုိ႔တယ္။

ေငြေတာင္းတာမက ၿခိမ္းေျခာက္တဲ့ စာမ်ဳိးပါ ေရးခဲ့တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ သို႔ရာတြင္ ဘင္ကလင္က

ဒီစာေတြ မရေတာ့ဘူး။ အေၾကာင္းက ဦးေစာ ရဲ႕ပထမစာ ရၿပီးကတည္းက သူ ဗမာျပည္မွ

ထြက္ခြာဖုိ႔ ျပင္ဆင္ၿပီး ေနအိမ္ကေန ကမ္းနားလမ္းဟုိတယ္ကုိ ေျပာင္းေနခဲ့တယ္။ သူထြက္ဖုိ႔ 

စီစဥ္ေနတုန္း သူ႔ကုိ ဖမ္းဖုိ႔  ဦးထြန္းလွေအာင္က ထုိစဥ္ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီး ဦးေက်ာ္ၿငိမ္းထံ

အေၾကာင္းၾကားခဲ့ ၊ ဦးေက်ာ္ၿငိမ္းက ဘုရင္ခံထံ တင္ျပ၊ ဘုရင္ခံက သက္ေသ အေထာက္အထား

ေတြ ထပ္မံ ေတာင္းဆုိဟု ဆုိထားသည္။ ေနာက္တေန႔ ဦးထြန္းလွေအာင္က သူမထြက္ခြာမီ

႐ုတ္တရက္ ထပ္သြားၿပီး ဦးေစာရဲ႕ ေနာက္ဆုံးစာကုိ ျပသည္။ ဘင္ကလင္က ထိတ္လန္႔

ေၾကာက္ရံြ႕သြားၿပီး သူ႔ကို ဖမ္းလုိ႔မရေၾကာင္း၊ သူ႔အေနျဖင့္ သံတမန္ေရးရာ အကာအကြယ္မ်ား

ရွိထားေၾကာင္း ေျပာတယ္။ ဒီအေပၚ ဦးခင္ေအာင္ ေရးသားထားတာက “အမွန္ေတာ့ မစၥတာ

ဘင္ကလင္အေနနဲ႔ ဗုိလ္ခ်ဳပ္တုိ႔ လုပ္ႀကံမႈမွာ ၎ဘယ္လုိ ပတ္သက္သလဲ ဆုိတာ အေသအခ်ာ

သိလုိ႔ဘဲ ျဖစ္တယ္” လုိ႔ ဆုိထားသည္။ ဦးထြန္းလွေအာင္က သူ႔ကို ျမန္မာနုိင္ငံမွ အၿပီးအပုိင္

ထြက္သြားရန္ ေျပာခဲ့ဟု ဆုိသည္။ ထုိေန႔  ၄.၉.၄၇ ေန႔က စၿပီး ၎ ဘယ္ေရာက္သည္ အစ

မေပၚေတာ့ဟု ဆုိသည္။

(ဂ) ဗီဗီယန္းသည္ ဘရင္းဂန္း  (၂ဝဝ) ႏွင့္ က်ည္ဆန္မ်ားစြာ ဦးေစာကို ထုတ္ေပးခဲ့သူ ျဖစ္၍

ဒီလုပ္ႀကံမႈႏွင့္ ပတ္သက္မႈတြင္ အေရးပါဆုံးသူျဖစ္သည္။ ေနာက္ ဘင္ကလင္မွာလည္း

ျဗိတိသွ်သံတမန္ျဖစ္၍ အေရးပါသူ ျဖစ္သည္။ ဗုိလ္မွဴးရန္း ဖမ္းမိၿပီး စစ္ေဆးေသာအခါလည္း

၎၏ ေျဖာင့္ခ်က္အရ ဦးေစာႏွင့္ ၿဗိတိသွ်ေကာင္ဆယ္မွ ဘင္ကလင္တုိ႔၏ ဆက္သြယ္မႈဟာ

သာမန္ထက္ ပိုဆက္သြယ္မႈရွိေၾကာင္း ဆုိထားသည္။ ၿဗိတိသွ်အစိုးရမွ ထုိအေရးပါသူ (၂)ဦးထံသို႔

ဦးေစာ အေရးႀကဳံေတာ့ ေငြေတြအတင္းေတာင္းယူပုံေတြ ကုိ ေထာက္႐ႈ၍ ထုိလုပ္ႀကံမႈတြင္

ၿဗိတိသွ်အစုိးရတုိ႔ ပါဝင္နုိင္ပုံကုိ သိျမင္ယူဆနုိင္ေပသည္။

၉။     ေနာက္ဆုံး အဌမ အေထာက္အထားကေတာ့ …

ဦးခင္ေအာင္ စာအုပ္အရ အထက္ပါ ဗီဗီယန္း၏ ေနာက္ဆုံးအျဖစ္အပ်က္ ျဖစ္သည္။

ေဖာ္ျပထားပုံအရ ၎ဗီဗီယန္းသည္ ၁၉၄၉ ခုႏွစ္ ၊ ေမလ အင္းစိန္တုိက္ပြဲမွ ကရင္မ်ား

ဆုတ္သြားရာတြင္ အင္းစိန္ေထာင္မွ လုိက္ပါသြားၿပီး ၁၉၅ဝ ခုႏွစ္အထိ ေကာ့ကရိတ္ၿမိဳ႕အနီး

ေစာဘဦးႀကီးႏွင့္ ရွိေနခဲ့တယ္။ ျမန္မာအာဏာပုိ္င္ေတြက သူ႔ကုိ သတ္လုိက္ၿပီဆုိၾကေပမယ့္

သူ (ဗီဗီယန္း)ဟာ ၁၉၅ဝ ခုႏွစ္ အလယ္ပုိ္င္း ေလာက္မွာ ထုိင္းနုိင္ငံမွ တစ္ဆင့္ အဂၤလန္နုိင္ငံသုိ႔ 

ျပန္သြားၿပီး ၁၉၈ဝ ခုႏွစ္ေလာက္က်မွ ကြယ္လြန္သြားတယ္ဟုဆုိထားသည္။ အမႈႀကီးအတြက္

အေရးႀကီးပုဂၢဳိလ္ လြတ္ေျမာက္သြားပုံ ျဖစ္သည္။ ဤတြင္လည္း ၿဗိတိသွ် အစိုးရတုိ႔ ပါဝင္နုိင္ပုံကုိ

ထင္ဟပ္နုိင္သည္။

၁ဝ။    အထက္ေဖာ္ျပပါ အေထာက္အထားမ်ားေၾကာင့္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္တုိ႔ လုပ္ႀကံမႈႀကီးတြင္

ၿဗိတိသွ်အစိုးရတုိ႔ ပါဝင္ေၾကာင္း က်ေနာ္ေကာင္းစြာ ထင္ျမင္ယူဆပါသည္။ အထက္ေဖာ္ျပပါ

အေထာက္ အထားမ်ားအနက္ နံပါတ္ (၂)ကပၸတိန္ ဗီဗီယန္းက ဦးေစာအား ဘရင္းဂန္း (၂ဝဝ)နွင့္

က်ည္ဆန္မ်ား ထုတ္ေပးမႈဟာ ၿဗိတိသွ်အစုိးရ ပါဝင္နုိင္ေၾကာင္း အထင္ရွားဆုံးအခ်က္ႀကီးျဖစ္တယ္။

ဒုတိယ ထင္ရွားတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ နံပါတ္(၃)အရ လုပ္ႀကံေရးအတြက္ လက္နက္မ်ား၊

က်ည္ဆန္မ်ားေရာင္းတဲ့ ဗုိလ္မွဴးရန္းႏွင့္ လန္႔စဒိန္းတုိ႔အမႈ ျဖစ္တယ္။ ဗီဗီယန္း၏ ဘရင္းဂန္း

(၂ဝဝ)ႏွင့္ က်ည္ဆန္မ်ား ဦးေစာအား ထုတ္ေပးမႈဟာ လုပ္ႀကံမႈႀကီးျဖစ္ရန္ တြန္းေဆာ္ေပးလုိက္

႐ုံမွ်မက ေနာက္ပိုင္း ဦးေစာ အာဏာရေရး၊ ပုန္ကန္ထႂကြေရး အတြက္ပါ ရည္ရြယ္သည္ျဖစ္သျဖင့္

ထုိစဥ္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းတုိ႔ ဖဆပတ တပ္ေပါင္းစုႀကီးေအာက္တြင္စည္းလုံးညီညြတ္လာေနေသာ

ျမန္မာျပည္ႀကီးကိုလည္း ျပည္တြင္းစစ္ျဖင့္ ၿဖိဳခြဲအားနည္းပစ္ရန္ လုပ္ႀကံမႈႀကီးတခုလည္း ျဖစ္သည္။

ယင္းမွ ဆက္၍ ေတြးေခၚနုိင္သည္မွာ ဦးေစာ လုပ္မသြားနုိင္သည့္ေနာက္ပုိင္း ျဖစ္လာေသာ

ဗမာျပည္တြင္းစစ္မ်ား ျဖစ္လာေအာင္ လုပ္ရာတြင္လည္း ၿဗိတိသွ်အစုိးရတုိ႔ တနည္းတဖုံ

ပါဝင္ၾကမည္ကို ေမွ်ာ္မွန္း သိျမင္နုိင္ေပသည္။

၁၁။    အထက္ပါ အေၾကာင္းတုိ႔ေၾကာင့္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းတုိ႔ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးမ်ား လုပ္ၾကံ

သတ္ျဖတ္မႈတြင္ ၿဗိတိသွ် အစုိးရတုိ႔ ပါဝင္သည္ကုိ က်ေနာ္ ထင္ျမင္ယုံၾကည္႐ုံမက ယခု ႏွစ္(၄ဝ)

ေက်ာ္ၾကာ ဗမာျပည္ ျပည္တြင္းစစ္ႀကီး ျဖစ္လာေအာင္ ဖန္တီးၾကရာတြင္ ၿဗိတိသွ်အစိုးရတုိ႔

တနည္းတဖုံ ပါဝင္နုိ္င္ေၾကာင္းကုိလည္း က်ေနာ္ ထင္ျမင္ယူဆပါသည္။

(ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ေဟာင္း ေက်ာ္ေဇာ၏ "တရားခံအစစ္ဘယ္သူလဲ" စာအုပ္တြင္ ပါရွိသည့္

"၁၉၉၇ ခုႏွစ္၊ အာဇာနည္ေန ့ အႏွစ္ ၅၀ ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္ BBC ႏွင့္ ေတြ ့ဆံုေမးျမန္းမႈ" မွ

ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္)

ဇူလိ္ုင္ ၁၃၊ ၁၉၄၇က ဗို္လ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း၏ ျပည္သူသို႔ ေနာက္ဆုံးမိန္႔ခြန္း

စာကိုးစကားကိုး၊ ဇူလိုင္ ၁၄၊ ၂၀၁၁

"တိုင္းျပဳျပည္ျပဳလႊတ္ေတာ္ [ေဖာ္ေဆာင္ရတာဟာ] အိမ္ေဟာင္းကို တည္ရုံအလုပ္မဟုတ္ဘဲနဲ႔ တခုလုံး ဖ်က္ဆီးၿပီးတဲ့ေနာက္ အဲဒီပ်က္သြားတဲ့ ေနရာမွာထပ္ၿပီး အိမ္အသစ္ေဆာက္တာနဲ႔ တူပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ္တို႔ဟာ တိုင္းျပည္ကို ေျပာခဲ့တဲ့အတိုင္း လုံး၀လြတ္လပ္ေရးကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ရေအာင္ လုပ္မယ္ဆိုတဲ့အတိုင္း အဲဒီလုံး၀လြတ္လပ္ေရးကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဆုံးျဖတ္ခဲ့တယ္။ ဒီလုံး၀လြတ္လပ္ေရးကို ဆုံးျဖတ္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဒီတိုင္းျပည္ကို ေၾကညာထားတဲ့အတိုင္း တႏွစ္အတြင္း လုံး၀လြတ္လပ္ေရးရေအာင္ လုပ္မယ္ဆိုတာလဲ ကြ်န္ေတာ္တို႔လုပ္ေနလ်က္ပါပဲ။

ဘယ္အစိုးရမွလဲ ခြ်တ္ယြင္းခ်က္မရွိတဲ့ အစိုးရမရွိဘူး။ သို႔ေသာ္လဲဘဲ တိုင္းျပည္အေပၚမွာ ေစတနာရွင္းရွင္းထားၿပီး တဆင့္ထက္တဆင့္ ကြ်န္ေတာ္တို႔လုပ္လာတဲ့ လုပ္ငန္းဟာ တိုးတက္သလား မတိုးတက္ဘူးလား ဆိုတာခင္ဗ်ားတို႔ ျပန္ၾကည့္ပါ။……..ေနာက္အေတာ္ေလးၾကာလာယင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဟာ တိုင္းျပည္ကို အတိအလင္း ေၾကညာႏိုင္တဲ့ စကားမ်ိဳးလုပ္လာႏိုင္ပါဦးမယ္။

အဲဒီလို လုပ္လာတဲ့အခါမွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဟာ လြတ္လပ္ေရးလုပ္ငန္းမယ္ ဘယ္ထိေအာင္ တစခန္း တက္လာၿပီး ဘယ္ထိေအာင္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး လုပ္ငန္းမွာ ဘယ္လို တစခန္း တက္လာျပန္ၿပီ အစရွိသည္အားျဖင့္ အဲဒီလို အခြင့္အလမ္းေတြကိုလဲ ခင္ဗ်ားတို႔ ျမင္ရပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီလို တိုင္းျပည္ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးမယ္ လုပ္တဲ့လုပ္ငန္းမွာလဲ တဆင့္တက္လာတာကိုေသာ္၄င္း၊ အခုလြတ္လပ္ေရးလုပ္ငန္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တဆင့္တက္လာတာကိုေသာ္၄င္ အဲဒီလိုတက္လာတာကို ခင္ဗ်ားတို႔ ရက္မၾကာမီမွာ ျမင္ရပါလိမ့္မယ္။

အဲဒီလို ျမင္ရရုံမကဘူး။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဒီအစိုးရႏွင့္ အရင္ကရွိတဲ့ အစိုးရေတြႏွင့္ ယွဥ္ၾကည့္လိုက္ယင္ က်ဳပ္ေျပာရဲတယ္။ ယခု အစိုးရထဲမွာ လာဘ္စားတဲ့လူေတြ မရွိပါဘူးဆိုတာ က်ဳပ္ေျပာရဲတယ္။

က်ဳပ္တို႔ဟာ ဒီတိုင္းျပည္မွာ အစိုးရျဖစ္ေအာင္ အတင္းအဓမၼလုပ္လာလို႔ အစိုးရျဖစ္တာ မဟုတ္ဘူး။ တိုင္းျပည္လူထုရဲ႔ ေထာက္ခံမွႈနဲ႔ က်ဳပ္တို႔အစိုးရျဖစ္ေနတာ တိုင္းျပည္ကမၾကည္ညိဳဘူးဆိုတာ က်ဳပ္တို႔သိတဲ့တေန႔မွာ က်ဳပ္တို႔လဲ မေနဘူး။ တြယ္မေနပါဘူး။ ထြက္မွာပါဘဲ။ သို႔ေသာ္လဲဘဲ တႏွစ္ေလာက္ က်ဳပ္တို႔ကို ေစာင့္ၾကည့္တဲ့အခါမွာ က်ဳပ္တို႔ဟာ ဘယ္လိုလူစားေတြလဲ။ ရာဇ၀င္မွာ အေရးခံမဲ့ လူစားမ်ိဳးေတြလား။ ရာဇ၀င္မွာ အဆဲခံမဲ့ လူစားမ်ိဳးေတြလားဆိုတာ ခင္ဗ်ားတို႔ ကိုယ္တိုင္သိပါလိမ့္မယ္။……..

တိုင္းရင္းသားအခ်င္းခ်င္း ညီညြတ္ေရး၊ တိုင္းရင္းသားလူထု ညီညြတ္ေရး၊ စားဖားသမားေတြ ညီညြတ္တာ ကြ်န္ေတာ္မလုိခ်င္ပါဘူး။ တိုင္းရင္းသား အခ်င္းခ်င္းညီညြတ္ေရး၊ တိုင္းသူျပည္သား လူထုညီညြတ္ေရး၊ အဲဒီညီညြတ္ေရး ႏွစ္ခုမရွိသမွ် ကာလပတ္လုံး၊ ဒီတိုင္းျပည္ဟာ လြတ္လပ္ပင္လြတ္လပ္ျငားေသာ္လဲ ဘယ္ပါတီတက္တက္၊ ဘယ္အစိုးရလုပ္လုပ္၊ ဖာသယ္တိုင္းျပည္ျဖစ္ေနမွာဘဲလို႔ကြ်န္ေတာ္ေျပာခ်င္တယ္။…..

ဗမာေတြ စိတ္ထဲမွာ ဗမာေတြဟာ စိတ္ဓာတ္ထက္တယ္ ဘာညာနဲ႔ တလြဲဆံပင္ေကာင္းေနတယ္ဆိုတာနဲ႔ အတူတူပါဘဲ။ ဒီစကားဟာ ဒီေနရာမွာသုံးဖို႔ ဟာေတြပဲ။ ဗမာေတြစိတ္ဓာတ္က မဟုတ္တဲ့ေနရာမွာ သြားၿပီးေကာင္းေနတယ္။ တကယ့္ေနရာေတြက်ေတာ့ အသုံးမက်ဘူး။ ဗမာျပည္ လြတ္လပ္ေရးရေအာင္ ဆိုတာမ်ိဳးမွာ အသုံးမခ်တတ္ဘူး။ ဗမာျပည္ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးလုပ္တဲ့ ေနရာမ်ိဳးမွာ အသုံးမခ်တတ္ဘူး။ ဗမာဗမာခ်င္း ခ်ဖို႔မွာ လုပ္ခ်င္တယ္။….

ခင္ဗ်ားတို႔ဟာ လြတ္လပ္ေရးကို လိုခ်င္ယင္၊ လြတ္လပ္ေရးရႏိုင္ေလာက္တဲ့ စည္းကမ္းကို ရွိၾကပါ။ လြတ္လပ္ေရးကို လိုခ်င္လို႔ရွိယင္ လြတ္လပ္ေရးကို ရႏိုင္တဲ့ ညီညြတ္မွႈကို ထိန္းသိမ္းထားပါ။ လြတ္လပ္ေရးကို လိုခ်င္ယင္ လြတ္လပ္ေရးကို ရႏိုင္တဲ့ ထူေထာင္မွႈကို လုပ္ၾကပါ။ အဲဒီလို လုပ္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ေရွ႔ကို လြတ္လပ္ေရးအရသာကို ခံစားစံစားခ်င္တယ္ဆိုယင္၊ အလုပ္လုပ္ၾကဖို႔၊ စည္းကမ္းရွိၾကဖို႔၊ ယခုကတည္းက ခင္ဗ်ားတို႔ကိုယ္ကို အက်င့္ဆိုးေတြ၊ အက်င့္ေဟာင္းေတြ၊ ေစာက္က်င့္ေတြကိုျပင္ၾကဖို႔ လိုၿပီဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္ ကေန႔ေျပာခဲ့ခ်င္တယ္။"

(စာေပဗိမာန္ထုတ္ ျပည္သူ႔လက္စြဲစာစဥ္ထုတ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းမိန္႔ခြန္းမ်ား ၁၉၄၅-၁၉၄၇ စာအုပ္မွ မူရင္းသတ္ပုံအတိုင္း ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပသည္။)